forkjært kaste eller hugge forkjært šleaivalit Kniven kan glippe ut av handa hvis man er uheldig å hogge forkjært når kniven er ukvass. Niibi sáhttá njalppehit jos ribaha čuohpadettiin šleaivalit go niibi lea bastteheapme. vondt ha vondt bávččas Jeg har fremdeles vondt i foten, jeg klarer ikke å sparke. Mus lea ain juolgi bávččas, in nagot čiekčat. gjøre vondt bávččagit Føttene gjør vondt. Juolggit bávččagit. slå seg og få vondt bávččagahttit Heaika hadde slått kneet sitt slik at han haltet i flere dager. Heaika lei bávččagahttán čippi, nu ahte skierpmui máŋga beaivve. volde smerte bávččagahttit Bestefar skulle snart forlate dem, og det gjorde henne så vondt. Áddjá galggai fargga guođđit sin, ja dat nu bávččagahtii su. Det gjør meg meg vondt i hjertet å høre dette. Bávččagahttá mus váimmu dan gullat. hodekulls njunális Springende snublet hun hodekulls rett i snøen. Viegadettiin guossalii son njuolga njunális muohttagii. moh. mehtera meara bajábealde mmb. Målestasjonen er 514 moh. Mihtidanstašuvdna lea 514 mmb. drøyt litt mer enn badjelaš Det er en samlet nedgang på drøyt 23 % siden 2005. Obbalaš njiedjan lea badjelaš 23 % 2005 rájes. hittil dássážii Hans hittil siste bok. Su maŋimus girji dássážii. dán rádjai Totalt er seks saker blitt behandlet hittil i 2010. Oktiibuot leat guhtta ášši meannuduvvon dán rádjai 2010:s. riktignok gal Vi bor riktignok i nord, men her er det ikke bare samer. Ássat mii gal davvin, muhto dáppe eai leat dušše sámit. nødvendigvis vealtameahttun såpass dan mađe Nå var vi blitt såpass store at vi syntes det var gøy å bo på internat. Dál mii leimmet sturron dan mađe ahte min mielas lei somá orrut internáhtas. muligens soaitit Dette vil muligens gi et nytt bilde av samisk handel. Dát soaittášii addit ođđa ipmárdusa sámi gávppašeamis. vejolaččat ihvertfall goitge borte eret Jeg hadde vært borte i over tre år. Mun ledjen leamaš eret badjel golbma jagi. jávkat I mange områder er det sørsamiske språket nesten borte. Máŋgga guovllus lea lullisámegiella masá jávkan. Máhtte ble borte over en måned på sykehus. Máhtte jávkkai badjelaš mánotbaji buohcceviesus. utover om retning ovddos guvlui Fraværet økte kraftig fra 1893 og utover. Jávkan lassánii hirbmosit 1893:s ja ovddos guvlui. utover hele miehtá De hadde gode bomullsgarn som de nytta til garnfisk fra isen la seg i oktober og utover hele vinteren. Sis ledje buorit bummolfierpmit maid geavahedje go jávrrit jikŋo golggotmánus ja miehtá dálvvi. gå utover noen čuohcit De senere tids reguleringer har spesielt gått utover samiske laksefiskere. Maŋemus áiggiid reguleremat leat erenoamážit čuohcán sámi luossabivdiide. mer enn lassin Utover dette vil saken om bruken av Sametingets valgmanntall bli nærmere undersøkt. Dasa lassin galgá Sámedikki jienastuslogu geavaheapmi geahčaduvvot lagabui. bl.a. earret eará Sentret arrangerer blant annet utstillinger i sommerhalvåret. Guovddáš lágida earret eará čájáhusaid geassejahkebealis. høyst eanemustá Hvert jordbruk kunne ha høyst 20 rein. Juohke dállodoalus galge leahkit eanemustá 20 bohcco. hvorav mas Det gis karakterer etter ECTS-systemet, hvorav A er beste karakter og E er laveste karakter. Árvosátni addojuvvo ECTS-vuogádaga mielde, mas A lea buoremus árvosátni ja E lea vuolimus árvosátni. derimot baicce Han skremte oss ikke, men klarte derimot å engasjere oss. Son ii baldán min, muhto nagodii baicce movttiidahttit min. dattege Praksis viser derimot at samiske elever bosatt utenfor forvaltningsområdet har fått begrenset sine rettigheter. Geavatlaččat čájehuvvo dattege ahte hálddašanguovllu olggobealde leat sámi ohppiid vuoigatvuođat gáržžiduvvon. uavgjort om idrettsresultat dássespeallu antagelig árvideames utvilsomt eahpitkeahttá Dette er utvilsomt en seier for samiske rettigheter. Dát lea eahpitkeahttá vuoitun sámi vuoigatvuođaide. motsatt nuppegežiid omvendt nuppegežiid forholdsvis gradsadverb viehka oalle Innenfor et reinbeitedistrikt kan det være forholdsvis detaljerte regler om utnyttingen av ressursgrunnlaget. Orohaga siskkobealde sáhttet leat oalle dárkilis njuolggadusat resursavuođu hálddašeapmái. ytterligere eambo Revitaliseringen av samisk språk må ytterligere stimuleres. Sámegiela ealáskahttin ferte ain eambbo movttiidahttot. langt guhkás Du hopper ikke langt. Don it njuike guhkás. liksom mahkáš mahká Nå skal man liksom ta hevn. Dál galget mahkáš mávssahit. tvers doarrás Gutten kjørte med skuteren på kryss og tvers over vidda. Bárdni vujii duoddara ruossut doarrás skohteriin. fri bli fri for mat niesttehuvvat være fri for nohkkon bli fri for nohkkot Hun ble fri for kaffe. Eadni nohkkui gáfes. værfast biggehaddan bli liggende værfast biggehaddat ne måne i ne nuossi mánnu være i ne nuossat Månen er i ne nå. Mánnu nuossá dál. ny nymåne šaddi mánnu midt guovdu gasku Han går midt på veien. Son vázzá guovdu luotta. Telefonen ringte midt under møtet. Telefovdna riŋgii gasku čoahkkima. Den gamle mannen malte den gule stripa som går midt på vegen. Áddjá málii dan fiskes sázu mii manná gasku luotta. Forhåpentligvis er Nordlys midt på tabellen når serien avsluttes på høsten. Doaivumis lea Nordlys gasku tabealla go čiekčamat loahpahuvvojit čakčat. gaskan Ho kunne begynne å se på hva som helst midt i ei setning. Son sáhtii gaskan dajaldaga geahččagoahtit maid nu. først ikke før vuos Sametingsrådet ønsker først å oppklare en misforståelse. Sámediggeráđđi háliida vuos njulget boasttuáddejumi. først og frems vuosttažettiin Jeg vil først minne om at søknaden skal behandles etter våre forutsetninger og prioriteringer. Mun áiggun vuosttažettiin muittuhit ahte ohcan galgá meannuduvvot min eavttuid ja vuoruhemiid mielde. Distriktene har først og fremst betydning som administrative enheter. Orohagaid mearkkašupmi lea vuosttažettiin hálddahuslaš ovttadahkan. fremst, tidligst vuohččan flott ihána egentlig vásedin aitosaččat Landsnavnet "Norge" betyr egentlig "nord-veg". Riikkanamma "Norga" mearkkaša aitosaččat "davvimáđii". ordentlig ekte, skikkelig albma på skikkelig vis albma ládje Det er ikke spøk når læreren blir ordentlig sint. Ii leat leaika go oahpaheaddji albma ládje suhttá. skikkelig albma offentlig albmosit daglig beaivválaččat fast gitta Tauet er fast i sleden. Oarra lea reagas gitta. nannosit bli sittende fast vavdat av eret ta av lokket váldit eret lohki bra bures Det går bra. Bures dat manná. best buoremusat naturlig lunddolaččat Med henne kan man snakke naturlig. Suinna sáhttá lunddolaččat humadit. fullstendig oalát ollislaččat oppalohkái Det har jeg fullstendig glemt. Dan gal lean oalát vajálduhttán. En rettslig uenighet om slike spørsmål kan låse prosessen fullstendig. Rievttálaš soabatmeahttunvuohta sáhttá oalát bissehit proseassa. Alternativene var en fullføring av igangsatte utbedringer eller en mer fullstendig oppgradering. Molssaeavttut ledje gárvvistit álggahuvvon divodemiid dahje juo ollislaččat ođasmahttit. badjeloivviid De er fullstendig skitne og de fillete klærne dekte nesten ikke baken. Sii leat badjeloivviid duolvasat ja ráiskobiktasat illá gokčet bađa. alvorlig duođalaččat Det er stygt å erte andre! sa Ánne alvorlig. Lea fasti earáid hárdit! dajai Ánne duođalaččat. underlig ipmašit flittig viššalit annerledes earálágan lett álkit Jeg og pappa kom oss lett inn i berget. Moai beasaime áhčiin álkit bávtti sisa. rart apmasit ipmašit Hjertet slår så rart. Váibmu coahkká nu ipmašit. skrekkelig issorasat Det ble et skrekkelig uvær. De issorasat dálkkáskii. årlig jahkásaččat rolig jaska gulul stille jaska uten snakk jávohaga listing siivvožit Elle listet seg stille ut slik at de andre i huset ikke våknet. Elle njágai siivvožit olggos vai earát viesus eai gullán. siivvus nært lahka Hun har valgt å arbeide i Alta, fordi det er så nært Kautokeino som mulig. Álttás lea válljen bargat, go de lea nu lahka Guovdageainnu go vejolaš. nært hverandre lahkalagaid Vi to sitter nært hverandre. Čohkohalle lahkalagaid. umåtelig mearehis På lørdag var det umåtelig mye folk i byen. Lávvordaga ledje gávpogis mearehis ollu olbmot. Du har gjort et umåtelig bra arbeid. Don leat bargan mearehis buori barggu. rett njuolga riekta vuoiga utvendig olggul riktig riekta vuoiga endelig viimmat viimma maŋážassii Endelig kom Lásse frem til en stue. Maŋážassii Lásse ollii muhtun stobu lusa. forsiktig gulul várrogasat Elevene skal lære å opptre forsiktig på chattesteder slik at de ikke havner i trøbbel. Oahppit galget oahppat dáikinsajiin várrogasat láhttet amaset bártái šatta. utstrakt leabbut uforsiktig sahtedohko urørt obban øverst plassering bajimusas Laget vårt er øverst på serietabellen. Min joavku lea bajimusas ráidočiekčantabeallas. bevegelse til bajimussii Nå var det igjen min tur å klatre helt øverst. Dál leige mu vuorru fas goargŋut bajimussii. månedlig mánnosaččat Noen oppgaver gjør vi daglig, andre oppgaver gjør vi igjen ukentlig eller månedlig. Muhtin bargguid bargat beaivválaččat, eará bargguid bargat ges vahkkosaččat dahje mánnosaččat. lite unnán uhccán uhcán Huset så gammelt ut og var lite tiltrekkende. Viessu lei boaris oaidnit ja uhccán geasuheaddji. ukentlig vahkkosaččat Noen oppgaver gjør vi daglig, andre oppgaver gjør vi igjen ukentlig eller månedlig. Muhtin bargguid bargat beaivválaččat, eará bargguid bargat ges vahkkosaččat dahje mánnosaččat. synlig oidnosis frivillig eaktodáhtolaččat alene okto akto Jeg kommer alene. Mun boađán okto. om to personer guovttá Jenta har aldri vært alene med han. Nieida ii leat goassege leamaš guovttá suinna. iehčanassii Gutten har ikke funnet ut dette alene. Bárdni ii lean fuomášan dán iehčanassii. Så måtte alle arbeide alene, og jeg hjalp alle etter hvert som de trengte det. De fertejedje buohkat bargat iehčanassii, ja mun veahkehin buohkaid dađi mielde go sii dárbbašedje. om meg iehčanan Jeg var der alene. Mun ledjen doppe iehčanan. om deg iehčanat Du var der alene. Don ledjet doppe iehčanat. om en person iehčanis Mor var der alene. Eadni lei doppe iehčanis. om to personer iehčaneaskka De to var der alene. Soai leigga doppe iehčaneaskka. om flere personer iehčaneaset De var der alene. Sii ledje doppe iehčaneaset. om oss to iehčaneame Vi to var der alene. Moai leimme doppe iehčaneame. om oss iehčaneamet Vi var der alene. Mii leimmet doppe iehčaneamet. om dere to iehčaneatte Dere to var der alene. Doai leidde doppe iehčaneatte. om dere iehčaneattet Dere var der alene. Dii leiddet doppe iehčaneattet. virkelig duođai duođaid vuoiga duođas Ánte undret seg om Ánne virkelig kan stå på hodet. Ánte imaštalai duođas go Ánne máhttá oaivvi nalde čuožžut. halvveis beallemuttus Jeg er snart halvveis med dette arbeidet. Mun lean fargga beallemuttus dainna bargguin. til halvveis beallemuddui Kurset varer til halvveis ut i mai. Gursa bistá miessemánu beallemuddui. halvvegs beallemuttus Jeg er snart halvvegs med dette arbeidet. Mun lean fargga beallemuttus dainna bargguin. til halvvegs beallemuddui Kurset varer til halvvegs ut i mai. Gursa bistá miessemánu beallemuddui. tidligere ovdal litt ovdalaš idag odne selv ieš selvsagt dieđusge uansett beroškeahttá I Norge hadde alle samiske barn rett til å få undervisning i samisk i grunnskolen uansett hvor de bodde. Norggas lei buot sámi mánáin vuoigatvuohta oažžut oahpahusa sámegielas vuođđoskuvllas beroškeahttá gos orro. ihkinassii I Norge hadde alle samiske barn rett til å få undervisning i samisk i grunnskolen uansett hvor de bodde. Norggas lei buot sámi mánáin vuoigatvuohta oažžut oahpahusa sámegielas vuođđoskuvllas gos ihkinassii orro. mest eanemusat eanemus Ovllá ligner mest på faren, men ligner også litt på mora. Ovllá lea eanemus áhčis ládje, muhto lea maid veahá eatnis ládje. baklengs maŋolas mykt litnásit fort johtilit hoahpus snáhppát jođánit Ánte jobber fort. Ánte bargá jođánit. fryktelig issoras Ánte spiller musikken fryktelig høyt. Ánte čuojaha musihka issoras jitnosit. lenger guhkit Vi har heftet lenger med dette arbeidet enn vi først hadde forespeilet oss. Dáinna bargguin leat ádjánan guhkit go álggos doaivvuimet. likevel liikká datte aŋkke almmatge lihkká goitge Selv om de liker kjøttkaker, så blir de likevel lei av dem. Vaikko liikojit biergogáhkuide, de goitge daidda dolket. veldig hui hirbmat hirbmadit issorasat meget bra hui buorre Mor er veldig trøtt. Eadni lea hui váibbas. svært hirbmat sakka hirbmadit plutselig fáhkkestaga fáhkka báifáhkka heahkkat Plutselig kom det til syne en gullfugl. Fáhkkestaga iđistii golloloddi. Sárá ble plutselig syk. Sárá buohccái fáhkka. Plutselig dukket det opp et lys. Báifáhkka iđistii čuovga. nesten measta masá goasii bálljo Vi to mistet nesten bussen. Moai goasii báziime busses. uhtes nesten uhtes ii Jenta smilte slik at øynene nesten forsvant. Nieida moddjái nu, ahte su čalmmit uhtes eai jávkan. lahka Vi betaler nesten 10 kroner for literen for bensin. Mii máksit lahka 10 ruvnno bensinlittaris. seinere maŋŋá maŋŋelaš Mor kom seinere. Eadni bođii maŋŋá. Deltakerne kommer seinere. Oasseválddit bohtet maŋŋelaš. nærmere lagabui lagabuidda lagabut Båten kom raskt nærmere. Fanas bođii jođánit lagabuidda. Hunden kom nærmere. Beana bođii lagabut. om mengde váile I kommunen bor det ikke mer enn nærmere 1000 personer. Gielddas eai ása go váile 1000 olbmo. alltid álo álohii čađat áli Du er alltid i dårlig humør. Don leat álo heajos mielas. Han har alltide lurt deg. Son lea čađat dájuhan du. Du er alltid i dårlig humør. Don leat áli heajos mielas. mer mer igjen šat Er det mer? Lea go šat? Det er ikke mer. Ii leat šat. Jeg gidder ikke å krangle mer. In gille šat diggot. mer eambbo eambo eanet Du finner mer informasjon om det på side 10. Dan birra gávnnat eanet dieđuid 10. siiddus. lasi Vil du ha mer kaffe? Siđat go lasi gáfe? mye ollu olu eatnat arvat Dere to har da arbeidet mye. Gal doai leahppi olu bargan. I neste kamp mot dette laget håper jeg at det går mye bedre. Boahtte čiekčamis dán joavkku vuostá doaivvun mannat arvat buorebut. bort eret Gå bort! Mana eret! vekk eret Gå vekk! Mana eret! tilfeldig sahtedohko klart nannosit šerrosit sakte njozet hiljit Ánte jobber sakte. Ánte bargá njozet. Skyene beveger seg sakte. Balvvat johtet hiljit. stående čuoččat Gutten hoppet opp i stående stilling og skyndte seg ut. Bárdni njuikii čuoččat ja doamihii olggos. bli stående čuččodit skeivt botnjut galt boastut vearrut om å gå galt endor Det var åpenbart at noe hadde gått helt galt. Lei čielgasit oaidnimis, ahte juoga lei mannan endorii. stappfullt bagga medsols miehtebeaivái nordover davás Ánte flytter nordover. Ánte fárre davás. sørover máttás lulás luksa En tom lommebok fører deg sørover. Guoros bursa máttás doalvu. Jeg vil ikke flytte sørover. Mun in háliit lulás fárret. Reinflokken satte kursen sørover. Eallu vulggii luksa. enn naba Enn du? Naba don? vestover oarjjás Vi må flytte mot vest. Mii fertet oarjjás johttát. bakpå maŋŋegeahčen østover nuorttas Vi bør ikke miste flokken østover. Eat berre nuorttas ribahit ealu. ingensteds gostege Han bor ingensteds. Son ii oro gostege. nordpå davvin Ánte bor nordpå. Ánte orru davvin. nordfra davvin Ánte kom nordfra i går. Ánte bođii davvin ikte. davil sørpå máddin lullin Elle har bodd 20 år sørpå. Elle lea 20 jagi orron máddin. De har bodd lenge sørpå. Sii leat guhká ássan lullin. sørfra máddin lullin Elle har kommet sørfra nordover på sommerferie. Elle lea máddin boahtán davás geasselupmui. Jeg kom sørfra i går. Mun bohten ikte lullin. østpå nuortan Ánde bor østpå. Ánde ássá nuortan. østfra nuortan Østfra kom det vise menn. Nuortan bohte viisásat. person østfra nuortalaš vestpå oarjin Ánte bor vestpå. Ánte orru oarjin. vestfra oarjin Vestfra kommer det flinke folk. Oarjin bohtet čeahpes olbmot. oarjjil Mange skandinaviske lånord har spredt seg mellom de samiske språkene fra vest mot øst. Máŋggat skandináva loatnasánit leat leavvan sámegielaid gaskka oarjjil nuorttas. akkurat juste justa jur Fortell akkurat hvordan det var! Muital juste movt dat lei! om tid aiddo aitto Jeg har akkurat begynt å fungere som trener, og er ikke så flink enda. Lean aitto doaibmagoahtán hárjeheaddjin, ja in leat vuos nu čeahppi. nettopp easkka Vi to har nettopp kommet. Moai letne easka boahtán. enda om tid vel Mor har ikke kommet enda. Eadni ii leat vel boahtán. brukes foran komparativ ain Vi skal tilby en enda bedre avis til dere. Mii áigut fállat ain buoret aviissa didjiide. ennå fremdeles på det tidspunktet ain Hun er ennå der. Son lea ain dáppe. allerede vuos bare dušše beare aivve Jeg har bare to barn. Mus leat dušše guokte máná. Du tolker alt bare i negativ retning. Don dulkot buot aivve bahá guvlui. Møtespråket er bare norsk. Čoahkkingiella lea aivve dárogiella. ganske oalle viehka aivve beanta Mor er ganske trøtt. Eadni lea oalle váibbas. helt áibbas aivve Er du helt dum? Leat go áibbas gáigi? Han oppførte seg helt som sin far. Son láhttii aivve dego áhččis. om tid eller strekning gitta Jeg er på jobb helt til fredag. Mun lean barggus gitta bearjadahkii. Fra Alta i vest helt til Varanger i øst er det samme situasjon. Oarjin Álttás gitta Várjjagii nuorttas lea seammá dilli. samtidig seammás oktanaga aktanaga De to kom i mål samtidig. Soai olliiga mollii oktanaga. aktivt aktiivvalaččat åpenbart albmosii alfabetisk alfabehtalaččat over badjel Etter å ha bodd over 20 år sørpå, vender han hjem. Maŋŋil go badjel 20 jagi lea orron máddin, de máhccá ruovttoluotta. kryssing f.eks. vei rastá badjelii oppe badjin Barna leker oppe. Mánát stohket badjin. alkoholpåvirket gárrenoaivvis også maid maiddái gis velá ge nai Jeg så Nils også. Oidnen maiddái Niillasa. Derfor synes jeg også at det er så rart. Danin lea ge mu mielas nu ártet. Marit kommer også. Máret nai boahtá. også han de son gis utenfor olggobealde like seamma I forliksrådet skal det være tre medlemmer og like mange varamedlemmer. Soabadanráđis galget leat golbma miellahtu ja seamma ollu várrelahtut. sedvanemessig vieruiduvvan heller ge Jeg klarte ikke å ta meg av de små daglige tingene heller. In nagodan gozihit smávva beaivválaš áššiid ge. Det er heller ikke sant. Dat ge ii leat duohta. baicca baicce I denne fjorden er det nok ikke sei som er den viktigste sommerfisken, men heller torsk og hyse. Dán vuonas ii lean ge sáidi deaŧalaččamus geasseguolli, muhto baicca dorski ja juksu. buoret Om du heller hadde kjøpt mat, istedenfor godteri! Jus buoret livččet borramuša oastán, njálgáid sadjái! Jeg orker ikke å rydde huset, jeg skal heller se på TV. Mun in gille viesu čorget, mun gal buoret manan TV geahččat. litt veahá vehá veháš Jeg er litt skuffet. Mun lean veahá beahtahallan. verbavledning -stit Jenta smilte litt til dem. Nieida moddjestii sidjiide. vel gal dal suige Slik er det vel. Nu gal lea. almma amma Han har vel noe han vil snakke om når han har bedt meg komme hit. Amma sus lea ášši go sihtan mu deike boahtit. om mengde šiega Det betyr vel 50.000 kroner i fortjeneste. Dat mearkkaša šiega 50.000 ruvnno dietnasa. barbeint álásjulggiid De to vasset barbeint i bekken. Soai gálašeigga álásjulggiid jogažis. barføtt álásjulggiid De to vasset barføtt i bekken. Soai gálašeigga álásjulggiid jogažis. barfotet álásjulggiid De to vasset barfotet i bekken. Soai gálašeigga álásjulggiid jogažis. barhodet gahperahttá Máhtte gikk barhodet på gårdsplassen. Máhtte váccii šiljus gahperahttá. aldeles áibbas bearehaga Er du aldeles dum? Leat go áibbas gáigi? aldeles áibbas bearehaga Er du aldeles dum? Leat go áibbas gáigi? gjerne áinnas sammen sammen med ovttas fárrolaga arbeide sammen ovttas bargat Det blir veldig morsomt å spille fotball mot dem som vi har trent sammen med. Šaddá hui somá čiekčat sin vuostá geaiguin mii leat fárrolaga hárjehallan. være sammen ovttastallat noen sammen med noen oktan aktan far sammen med barnet sitt áhčči oktan mánáinis til sammen oktii aktii stadig álelassii bestandig čađat álelassii ovtto Han har bestandig lurt deg. Son lea čađat dájuhan du. Hvorfor klager du bestandig? Manne don ovtto biegut? opp bajás Barna sprang opp. Mánát vihke bajás. oppover bajás Barna sprang oppover. Mánát vihke bajás. ovenpå bajil utenat bajil Jeg kan det utenat. Dan mun máhtán bajil. ovenfra bajil nederst bevegelse til vuolimussii plassering vuolimusas Vårt lag er igjen nederst på tabellen. Min joavku lea vuot vuolimusas tabeallas. nokså oalle viehka beanta Mor er nokså trøtt. Eadni lea oalle váibbas. bentfram beanta altfor beare menddo bearehaga ilá ila altfor langt borte menddo guhkkin Mor er altfor trøtt. Eadni lea menddo váibbas. delvis belohahkii løs loažža bođuid Også bamser må man remme fast, og ikke la dem være løse i bilen. Litnaguovžžaid maid ferte garcut gitta, iige diktit bođuid leat biillas. godt bures Du har jobbet godt. Don leat bargan bures. stramt čavga oppreist ceaggut etterhvert dađistaga Etterhvert ble vi vant til kulda. Dađistaga mii hárjáneimmet buollašii. straks dakkaviđe dakka dallánaga Kom inn straks! Boađe sisa dakkaviđe! Jeg dro til Ánne straks etter skolen. Mun vulgen Ánne lusa dakka maŋŋel skuvlla. om tid viđa I frostvær må man partere alt straks etter slaktinga. Buolašin ferte ruvjet njuovvan viđa. der doppe Det fins slanger der. Doppe gávdnojit gearbmašat. dakko die duos Elle bor akkurat der. Elle orru duos. diekko Jeg kom der langs den veien. Mun bohten diekko dien luoddaráigge. her dás Elle bor akkurat her. Elle orru dás. Dette huset har stått her lenge. Dát viessu lea čužžon dás guhká. dáppe Elle bor her omkring. Elle orru dáppe. dá dákko Fotgjengere skal gå her. Olbmot galget dákko vázzit. Elle gikk her forbi. Elle manai dákko. da dalle Da bestefar levde, pleide vi å fiske med garn under isen. Dalle go áddjá elii, láviimet juoŋastit. hal Máhtte sa at det var da ikke det han mente. Máhtte logai ahte ii hal son goit dan oaivvildan. Han drar da ikke dit? Ii hal dohko goit vuolgge? til da dassážii Og det er enda ti måneder til da. Ja lea vel logi mánu dassážii. nå dál dal Jeg drar nå. Mun vuolggán dál. na Publiseres boka på samisk, nå, det vet ingen. Almmuhuvvo go girji sámegillii, na dan ii dieđe oktage. til nå dássážii jo han Slik er det jo. Nu han lea. Finnmark var jo ikke skattematrikulert. Finnmárku han ii lean vearromatrikulerejuvvon. derfor danne danin Gruppa har ikke hatt leder det siste året og derfor har det ikke vært noen slags skiaktiviteter. Joavkkus ii leat leamaš jođiheaddji mannan jagi ja danne eai leat leamaš makkárge čuoigandoaimmat. Derfor er vi forsinket. Danne mii leat maŋŋonan. herfra dás dáppe Vi kjørte herfra i tretiden. Mii vuoddjáimet dás golmma áigge. Ánte dro herfra i går. Ánte vulggii dáppe ikte. person herfra dáppe-olmmoš deretter dasto Jeg var først innom butikken og deretter dro jeg til banken. Mun fitnen álggos rámbuvrris ja dasto mannen báŋkui. så dasto I så fall må jeg finne en annen løsning. Dasto ferten eará čovdosa gávdnat. hit deike Elle kommer hit. Elle boahtá deike. naturligvis dieđus diehttalas visst dieđus dit dohko Da vil jeg ikke dra dit. De gal in háliit dohko vuolgit. sannelig duođaid ustanselig duojásii Hun understreker at barn ikke skal behøve å se slike bilder ustanselig og at man kan slå av TVen når barna er i nærheten. Son deattuha ahte mánát eai galgga dárbbašit oaidnit dakkár govaid duojásii ja ahte olmmoš sáhttá jáddadit TV go mánát leat lahkosis. tilrådelig duosttáš Det er ikke tilrådelig ... Ii leat duosttáš ... forgjeves duššás bortkastet duššás flere eambbo eanet Så kan vi etablere enda flere lag. De mii sáhttit ásahit vel eanet joavkkuid. nylig nært i tid easkka Vi to har nylig kommet. Moai letne easka boahtán. for ikke så lenge siden gieskat Det var nylig kommet ny prest dit. Dohko lei gieskat boahtán ođđa báhppa. spesielt earenoamážit Jenta liker å ri på hest, spesielt når hun er hos bestemor og bestefar. Nieida liiko riidet heasttain, earenoamážit dalle go lea áhku ja ádjá luhtte. særdeles earenoamáš Utvalget peker på at det er en særdeles viktig oppgave å få i gang samisk barneblad med regelmessig utgivelse. Lávdegotti mielaš livččii earenoamáš deaŧalaš bargun ráhkadišgoahtit mánáidbláđi mii galgá ilbmat jeavddalaččat. særlig erenoamážit Den samiske forskningen foregår særlig ved Universitetet i Tromsø, Samisk høgskole og Nordisk Samisk Institutt. Sámi dutkan dáhpáhuvvá erenoamážit Romssa universitehtas ja Sámi allaskuvllas. snart fargga hoahpus med mielde fárus fárrui Bli med til byen! Boađe mielde gávpogii! nok doarvái galle gallás Og ikke nok med det - i butikken er det også et spesielt tilbud til alle kundene. Ja ii ge das galle - rámbuvrris lea maid erenoamáš fálaldat buot kundariidda. mellom gaskal halvferdig gaskan Arbeidet er halvferdig. Bargu lea gaskan. igjen fas vuot Så begynte det igjen. De fas álggii. Når kommer du igjen? Goas don fas boađát? Er buksene dine blitt skitne igjen? Leat go du buvssat vuot duolvan? ohpihii Igjen er det regn. Ohpihii arvá. ohpit Det er et problem som er kommet igjen og igjen. Dat lea čuolbma mii lea boahtán ohpit ahte ohpit. gitta med øynene igjen gitta čalmmiid lukke igjen gokčat lukke igjen døra gokčat uvssa uventet vuorddekeahttá Det skjedde helt uventet. Nu dáhpáhuvai áibbas vuorddekeahttá. høytidelig allamenolaččat nesegrus muđolassii Jeg ramlet nesegrus i grusen. Mun gahččen muđolassii čivrii. ulovlig lobiheamit Nå er den tida at de fleste kjører ulovlig på fjellet. Dál lea dat áigi go eatnašat lobiheamet vudjet váris. når goas Når kommer mor? Aldri. Goas eadni boahtá? Ii goassege. aldri ii goassege Hun kommer aldri. Son ii boađe goassege. hvor på eller fra hvilket sted gos Hvor er du blitt operert? Gos don leat čuohpaduvvon? Hvor er den? Gos dat lea? Hvor kommer du fra? Gos boađát? Dette er et område hvor barn leker. Dá lea guovlu gos mánát stohket. til hvilket sted gosa Hvor tok han veien? Gosa son manai? De visste hvor de skulle. Sii dihte gosa galge. som gradsadverb man Hvor gammel er du? Man boaris don leat? Hvor mye mat har du? Man ollu biebmu dus lea? på eller fra hvilken plassering gokko gonne Hvor er du blitt operert? Gokko don leat čuohpaduvvon? brukt spørrende: på eller fra hvilket sted goal Hvor er sykkelen du har tenkt å selge? Goal lea sihkkel maid áiggut vuovdit? hvorhen gosa Hvor drar du? Gosa manat? lenge guhká Vi har ventet lenge. Mii leat guhká vuordán. på lenge guhkes áigái Jeg har ikke vært innom kafeen på lenge. In leat guhkes áigái finadan kafeas. bli for lenge dalvat Hun ble der for lenge. Dat dalvvai dohko. meget hui sakka meget bra hui buorre såvidt masá illá taust jávohaga jevnt jeavda høylytt jitnosit vrengt jorgut bakvendt jorgut allerede juo jo Jeg er allerede ferdig. Mun lean juo geargan. slakt loažža bakover maŋos maŋás maŋos guvlui Ved hjelp av genene kan man følge menneskeslekten bakover i tid. Genaid bokte sáhttá guorrat olmmošsoga maŋos guvlui. omsider viimmat viimma maŋážassii Omsider kom Lásse frem til en stue. Maŋážassii Lásse ollii muhtun stobu lusa. etterpå maŋŋil Hva skal vi gjøre etterpå? Maid mii galgat bargat maŋŋil? Lenge etterpå Guhká maŋŋil siden maŋŋil sent maŋŋit Barna har lagt seg sent. Mánát leat maŋŋit nohkkan. hvorfor manne manin Hvorfor er du kommet hit? Manne leat deike boahtán? forbi meattá Og da vi så deg gå forbi, måtte vi stoppe der. Ja go oinniime du vázzime meattá, de fertiime das bisánit. ellers muđui muđuid minddar Hvis søkerne ellers er kvalifiserte, prioriteres de som har kompetanse i både norsk og samisk. Jos ohccit muđui leat dohkálaččat, de vuoruhuvvojit dat geain lea gelbbolašvuohta sihke dárogielas ja sámegielas. hvordan mo movt govt gokte Og hvordan går det da med den samiske kulturen? Ja movt dalle manná sámi kultuvrrain? Hvordan går det med deg? Movt duinna manná? fram ovdan I svenske jordebøker fra årene 1738-1741 kommer det fram at privat eie av jord var vanlig i hele Finnmark. Ruoŧa eanagirjjiin jagiin 1738-1741 boahtá ovdan ahte priváhta eananoamasteapmi lei dábálaš olles Finnmárkkus. om bevegelse ovddas ovddos Huskene gikk fram og tilbake. Suhkosat manne ovddas maŋos. Det var så glatt at hver gang jeg tok et skritt fram, gled jeg to tilbake. Lei nu njalkkas ahte juohke háve go lávkejin ovtta lávkki ovddos, de čessen guokte maŋos. Ovllá kjørte bilen fram og tilbake flere ganger før han fikk den plassert midt i mellom strekene. Ovllá vujii máŋgii ovddos maŋos biillain ovdal go deaivvai njuolga sázuid gaskii. frem ovdan I svenske jordebøker fra årene 1738-1741 kommer det frem at privat eie av jord var vanlig i hele Finnmark. Ruoŧa eanagirjjiin jagiin 1738-1741 boahtá ovdan ahte priváhta eananoamasteapmi lei dábálaš olles Finnmárkkus. om bevegelse ovddas ovddos Huskene gikk frem og tilbake. Suhkosat manne ovddas maŋos. Det var så glatt at hver gang jeg tok et skritt frem, gled jeg to tilbake. Lei nu njalkkas ahte juohke háve go lávkejin ovtta lávkki ovddos, de čessen guokte maŋos. Ovllá kjørte bilen frem og tilbake flere ganger før han fikk den plassert midt i mellom strekene. Ovllá vujii máŋgii ovddos maŋos biillain ovdal go deaivvai njuolga sázuid gaskii. slik nu ná na nie Heaika hadde slått kneet sitt slik at han haltet i flere dager. Heaika lei bávččagahttán čippi, nu ahte skierpmui máŋga beaivve. Jeg skriver slik. Mun čálán ná. Men vi trur ikke at det er mulig å gjøre det slik lenge, om det er mulig i det hele tatt lenger. Muhto eat doaivvo guhká gal vejolažžan na dahkat, leaš go šat vejolaš obanassiige. nemlig namalassii oainnat direkte njuolga njulgestaga njuolgga sånn nu nuvt Heaika hadde slått kneet sitt sånn at han haltet i flere dager. Heaika lei bávččagahttán čippi, nu ahte skierpmui máŋga beaivve. gratis nuvttá ut olggos Sárá går ut. Sárá manná olggos. Vi hoppet ut av bilen. Moai njuikiime olggos biillas. ute olgun Sárá er ute. Sárá lea olgun. før ovdal Hvorfor har du ikke kommet før? Manne it leat ovdal boahtán? kontant reaida hjem ruoktot I morgen kjører vi hjem. Ihttin mii vuoddját ruoktot. tilbake ruovttoluotta ruoktot ruoktut Allerede dagen etter kom de tilbake. Nuppe beaivvi juo máhcaiga ruovttoluotta. Slik kjørte vi fram og tilbake. Nu moai vuojašeimme ruoktot ovdan. hjemme ruovttus Hjemme var det fullstendig kaos. Ruovttus lei dievas moivi. hjemmefra ruovttus Jeg dro hjemmefra i tretiden. Mun vulgen ruovttus golmma áigge. innvendig siskkil inne siste Jeg gidder ikke å sitte inne. In gille siste čohkkát. innenfra siste omtrent sullii birrasii sulaid langsomt suolggaid knapt vánit vánis Det er knapt med reinkjøtt. Bohccobiergu lea vánis. neppe vánit Norge ville knapt underkrevet avtalen hvis man hadde hatt til hensikt å drive en annen politikk enn det som kreves i avtalen. Norga vánit livččii vuolláičállán soahpamuša jos áigumuš livččii leamaš jođihit eará politihka go dan mii das gáibiduvvo. kanskje soaitit várra dáidit veadjit vissa suige Vi får kanskje ikke engang representant til Sametinget. Eat soaitte oba oažžut ge áirasa Sámediggái. Mor stemmer kanskje ikke på Arbeiderpartiet ved årets valg. Eadni ii dáidde jienastit Bargiidbellodaga dán jagi válggas. Det er kanskje best å fortelle alt. Buoremus dáidá muitalit buot. Det kommer kanskje ikke noe godt av å formane. Cuiggodeamis ii dáiddáše boahtit mihkkege buriid. Det er kanskje slik. Gal veadjá leat nu. liggende veallut vidt viidát alt visot ned vulos vuolás Ivvár går ned. Ivvár manná vulos. nedover vulos vuolás nede vuollin Ivvár er nede. Ivvár lea vuollin. etter maŋŋel maŋŋá Et par dager etter ble det igjen fint vær. Moadde beaivvi maŋŋel šattai vuot fiinna dálki. Hun døde et år etter. Son jámii jagi maŋŋel. Han sluttet på skolen året etter. Son heittii skuvllas jagi maŋŋá. om å se etter bearrái Jeg skal se etter dette huset. Mun galggan geahččat bearrái dán viesu. bli etter bázahallat bázadit desto dađi dađe Jo større, desto bedre. Mađi stuorát, dađi buoret. sunt dearvan absolutt eandalii Du må absolutt komme. Galggat eandalii boahtit. ubetinget eandalii tydeligvis gul Han skal tydeligvis gjøre det. Son gul dahká dan. Grensa gjaldt tydeligvis formelt allerede fra 1545. Rádji gul gustui formálalaččat 1545 rájes juo. likeså mađe mađi temmelig oba mihá Mor er temmelig trøtt. Eadni lea oba váibbas. overhodet álggage álgage Overhodet ikke. ii álggage selvfølgelig dieđusge hardt garrasit allikevel dattetge dette Den berømte popgruppa spilte allikevel ikke på festivalen. Beakkán popjoavku ii dette čuojahan festiválas. vanligvis dábálaččat bedre buorebut videre viidáseappot fremdeles velá bále Det er viktig å samle reindriftstermer mens det fremdeles fins reindriftssamer som kan dem. Lea dehálaš čohkket boazodoallotearpmaid, dan bále go ain gávdnojit boazosámit geat máhttet dáid. flest eanemusat under vuollel helst ovddemus millosepmosit Jeg må gå og spise, selv om jeg helst ville krype sammen inne på rommet. Ferten vuolgit boradit, vaikko millosepmosit náđošin latnjii. som helst ihkinassii hva som helst mii ihkinassii hvor som helst gos ihkinassii generelt obbalaččat sikkert sihkkarit altså nappo Altså hadde jenta ikke hatt tid til å vantrives uten grunn. Nappo nieida ii lean astan duššiid láittastuvvat. fint fiidnát Berit dekte fint på bordet, og tente enda stearinlys. Biret stellii fiidnát beavddi, gintaliid vel cahkkehii. sjeldnere hárvvibut voldsomt hirbmosit Det verket voldsomt. Várkkai hirbmosit. utilpass illáveaje Ánne var så uvel og slapp, hun orket ingenting. Ánne lei nu illáveaje ja šliettas, ii veadján maidege. uvel illáveaje Ánne var så uvel og slapp, hun orket ingenting. Ánne lei nu illáveaje ja šliettas, ii veadján maidege. stillferdig siivvut Mor snakket stillferdig med henne. Eadni humadii suinna siivvut. skilt earránassii oftere dávjjibut tungt lossadit stygt fasttit romit pent čábbát Du skriver pent. Don čálát čábbát. verre bahábut vearrábut Ánte brølte verre enn en gal person. Ánte čearggui vearrábut go dájáskan olmmoš. f.eks. omd vidåpen caggasii skeiv hállut heldigvis lihkus buore lihkus Heldigvis deltok også flinke joikere i konkurransen. Buore lihkus serve maid čeahpes juoigit gilvui. opp ned vulos oivviid Kunstneren har snudd kartet opp ned og tegnet den fra nord mot sør. Dáiddár lea jorgalan kártta vulos oivviid ja tevdnen dan davil máttás. lavt vuollegaččat ervervmessig dienas láhkai framover ovddos guvlui Nå må vi tenke framover. Dál fertet ovddos guvlui jurddašit. utendørs olgu umiddelbart om tid viđa viđe antakelig amma ammahal Han har antakelig noe han vil snakke om når han har bedt meg komme hit. Amma sus lea ášši go sihtan mu deike boahtit. Nå skal det antakelig fungere siden nesten alle i styret er fra samme sted. Ammahal dál doaibmá go measta buohkat stivrras leat eret seamma báikkis. ja na Hvis du også har noen som du vil kjøpe gave til, ja så passer det i dag godt å kjøpe en bok og en rose. Jus dus nai lea muhtun geasa áiggut skeaŋkka oastit, na de heive hui bures odne oastit girjji ja ruvssu. engang ge Jeg klarte ikke å ta meg av de små daglige tingene engang. In nagodan gozihit smávva beaivválaš áššiid ge. Vi får kanskje ikke en eneste representant til Sametinget engang. Eat soaitte oba oažžut ge áirasa Sámediggái. ovenfor bajábeallai Båten stopper ovenfor stryket. Fanas bisána guoikka bajábeallai. ene den ene av to nubbi Den ene er stor, den andre er liten. Nubbi lea stuoris, nubbi fas unni. Og den ene hendelsen skjedde på fredag, og den andre hendelsen omtrent til samme tid. Nubbi dáhpáhus lei bearjadaga, ja nubbi dáhpáhus leai seammá áiggiid. den ene av to juobbá Den ene av oss to får i hvert fall fri. Juobbá munnos oažžu gal friddja. den ene etter den andre duobbá dábbá Helst flirte han da den ene etter den andre jenta slo lillestalloen med knyttnevene. Áinnas vel reškkii go uhcastáloš ain čorpmahalai duoppá dáppá niidii. sannsynligvis dáidit Mor stemmer sannsynligvis ikke på Arbeiderpartiet ved årets valg. Eadni ii dáidde jienastit Bargiidbellodaga dán jagi válggas. Det er sannsynligvis best å fortelle alt. Buoremus dáidá muitalit buot. Det kommer sannsynligvis ikke noe godt av å formane. Cuiggodeamis ii dáiddáše boahtit mihkkege buriid. noengang goassege agibeaivvis Jeg har ikke noen gang slått på trommer. In leat agibeaivvis dearpan rumbbuid. noensinne goassege agibeaivvis Har du noensinne vært der? Leat go goassege leamaš doppe? ofte dávjá Vi er ofte i Tromsø. Mii leat dávjá Romssas. sist maŋimus Helt til sist modner tyttebær. Buot maŋimus laddet joŋat. til sist maŋemussii Jeg ble igjen til sist på skolen. Mun báhcen maŋemussii skuvlii. kun dušše dermed danne dessuten dasa lassin dessverre dađibahábut fremover ovddas guvlui omkring sulaid forøvrig muđui dog goitge Hun har dog fått 67 poeng. Son lea goitge ožžon 67 čuoggá. sjelden hárve Bestemor er sjelden syk. Áhkku lea hárve buohcci. tusenvis duháhiid hundrevis čuohtenáriid årevis jahkeviissaid mere eambbo