- Norsk økonomi har klart seg godt etter tilbakeslaget under finanskrisa. Verdiskapinga har no auka i ni kvartal på rad. Sysselsetjinga er høgare enn toppnivået i 2008, og arbeidsløysa held seg låg. Med Regjeringa sitt framlegg til revidert budsjett legg vi til rette for at den gode utviklinga i norsk økonomi kan halde fram, seier finansminister Sigbjørn Johnsen.
- Samstundes opplever fleire av våre handelspartnarar nedgangstider med aukande arbeidsløyse. Høg statsgjeld, låg økonomisk vekst og utsette bankar har ført til ny uro i finansmarknadene den seinare tida. Dette gjev utfordringar, òg for verksemder i Noreg, seier Johnsen.
- Vi foreslår å redusere bruken av oljeinntekter med 6 milliardar kroner samanlikna med vedtaket frå i fjor haust. Framlegget inneber at bruken av oljepengar kjem opp i 16 milliardar kroner under 4-prosentbanen, seier Johnsen.
Skatteinntektene er justert noko opp, medan utgiftene i folketrygda er justert noko ned. Av omsyn til kronekurs og konkurranseutsett sektor, har Regjeringa lagt vekt på at auka inntektsberekningar og reduserte utgiftsberekningar i hovudsak vert nytta til å styrke budsjettbalansen.
- Vi følgjer handlingsregelen. Det tyder at vi må halde igjen på pengebruken når økonomien går godt, slik at vi kan bruke meir i dårlege tider. Denne handlefridomen var god å ha under finanskrisa. Når vi no held igjen, dempar vi òg presset på kronekursen og konkurranseutsette næringar, seier finansminister Sigbjørn Johnsen.
Hovudtrekk i Regjeringa sitt framlegg til revidert budsjett for 2012
· Bruken av oljeinntekter er 116,2 milliardar kroner i 2012. Det er 6 milliardar kroner mindre enn det var lagt opp til sist haust. Det vert brukt 16 milliardar kroner mindre enn den forventa normalavkastinga i Statens pensjonsfond utland i år (4-prosentbanen). Bruken av oljeinntekter er her målt ved det strukturelle, oljekorrigerte underskotet.
· Finanspolitikken verker om lag nøytralt på etterspurnaden etter varer og tenester i dei to åra 2011 og 2012 sett under eitt, slik det òg var sist haust, men budsjettet for inneverande år ser no noko meir ekspansivt ut. Målt ved endringa i det strukturelle, oljekorrigerte underskotet som del av trend-BNP for Fastlands-Noreg, reknar ein med at budsjettet vil gje ein positiv etterspurnadsimpuls i 2012 på ¾ prosenteining.
· Utgiftene i statsbudsjettet er berekna å vekse med 3,1 prosent reelt eller med 26,5 milliardar kroner i år. Utgifter til statleg petroleumsverksemd, dagpengar til arbeidsledige og renteutgifter er da haldne utanom. Den nominelle veksten vert berekna til 6,2 prosent.
Tabell 1 Hovudtal på statsbudsjettet og i Statens pensjonsfond. Mrd. kroner
|
Regnskap
|
Anslag
|
|
2010
|
2011
|
2012
|
Totale inntekter
|
1 064,8
|
1 223,5
|
1 268,3
|
1 Inntekter frå petroleumsverksemd
|
296,1
|
372,2
|
403,7
|
1.1 Skattar og avgifter
|
159,2
|
209,7
|
227,4
|
1.2 Andre petroleumsinntekter
|
136,9
|
162,6
|
176,3
|
2 Inntekter utanom petroleumsinntekter
|
768,7
|
851,3
|
864,6
|
2.1 Skattar og avgifter frå Fastlands-Noreg
|
713,5
|
777,5
|
807,4
|
2.2 Andre inntekter
|
55,1
|
73,7
|
57,2
|
Totale utgifter
|
892,9
|
952,1
|
1 002,3
|
1 Utgifter til petroleumsverksemd
|
20,1
|
21,4
|
26,0
|
2 Utgifter utanom petroleumsverksemd
|
872,7
|
930,7
|
976,3
|
Overskot på statsbudsjettet før overføring til Statens pensjonsfond utland
|
171,9
|
271,4
|
266,1
|
- Netto kontantstraum frå petroleumsverksemda
|
276,0
|
350,8
|
377,7
|
= Oljekorrigert overskot
|
-104,1
|
-79,4
|
-111,7
|
+ Overført frå Statens pensjonsfond utland
|
109,4
|
84,2
|
111,7
|
= Overskot på statsbudsjettet
|
5,3
|
4,8
|
0,0
|
+ Netto avsett i Statens pensjonsfond utland
|
166,6
|
266,6
|
266,1
|
+ Rente- og utbyteinntekter mv. i Statens pensjonsfond
|
90,5
|
103,0
|
115,2
|
= Samla overskot på statsbudsjettet og i Statens pensjonsfond
|
262,4
|
374,4
|
381,3
|
Memo:
|
|
|
|
Marknadsverdien av Statens pensjonsfond utland1
|
3 080,9
|
3 307,9
|
3 833,8
|
Marknadsverdien av Statens pensjonsfond1
|
3 215,7
|
3 437,4
|
3970,5
|
Statens alderspensjonsplikter i folketrygda1
|
4 614
|
4 896
|
5 176
|
1) Ved utgangen av året
Kjelder: Statistisk sentralbyrå og Finansdepartementet
Hovudtrekk og nøkkeltal for den økonomiske utviklinga
Svak vekst i euroområdet og framleis stor usikkerheit, men betring i USA
Veksten internasjonalt ser ut til å bli lågare i inneverande år enn det som vart lagt til grunn i Nasjonalbudsjettet 2012. Det er særleg i euroområdet at utviklinga er svak, og aktiviteten fell no i fleire av landa. I USA har auka økonomisk aktivitet bidrege til ei viss betring i arbeidsmarknaden. Veksten i BNP går noko ned i Kina og India, men er framleis langt høgare enn i dei tradisjonelle industrilanda. Samla sett vert veksten i BNP for Noregs viktigaste handelspartnarar berekna til 1,3 prosent i 2012, ei halvering frå i fjor og 1 prosenteining lågare enn det som vart lagt til grunn i fjor haust. For neste år er det utsikter til at veksten kan gå noko opp igjen, men usikkerheita er stor.
Veksten i industrilanda er for svak til å auke sysselsetjinga i vesentleg grad, og arbeidsløysa har auka i fleire land frå allereie høge nivå. Særleg i dei kriseramma eurolanda har oppgangen vore stor. For euroområdet sett under eitt har arbeidsløysa auka til nærare 11 prosent, og i nokre av landa er det venta ytterlegare oppgang. Samla sett vert arbeidsløysa hos handelspartnarane våre berekna til knapt 8 prosent i 2012.
Store utlån frå Den europeiske sentralbanken til europeiske bankar i desember og februar bidrog til å stabilisere finansmarknadene. Seinare har uroa likevel auka igjen. Rentene, særleg på spansk statsgjeld, har auka på nytt. Uroa botnar i ein krevjande kombinasjon av høg og aukande statsgjeld og låg og fallande økonomisk vekst. I marknadene stiller ein spørsmål ved den politiske evna til å handtere situasjonen. For einskilde land, særleg Spania, har det òg vore auka uro for den finansielle situasjonen til bankane.
Risikoen for eit markert tilbakeslag i internasjonal økonomi verkar litt mindre enn i fjor haust og vinter, men situasjonen er framleis skjør. På kort sikt er usikkerheita særleg knytt til at krisa i euroområdet kan blusse opp att. I Kina og India har teikna til minkande vekst vorte noko tydeligare.
God vekst i norsk økonomi
Lågare aktivitet hos handelspartnarane ga fall i den tradisjonelle vareeksporten mot slutten av fjoråret. Norske hushald vart mindre optimistiske og heldt igjen i sin forbruksetterspurnad. Sterk vekst i etterspurnaden frå petroleumsverksemda og i bustadinvesteringane bidrog likevel til å halde veksten i norsk fastlandsøkonomi oppe. På årsbasis auka BNP for Fastlands-Noreg med 2,6 prosent i 2011, litt i underkant av berekninga frå i fjor haust, jf. tabell 2.
I inneverande år har både tilliten og forbruket til norske hushald teke seg opp. Låge renter, god inntektsvekst og høg sparing gjev grunn til å vente at denne utviklinga vil halde fram i tida som kjem. Samstundes ligg det an til kraftig vekst i petroleumsinvesteringane i år òg, og mange fastlandsbedrifter rapporterer om betra vekstutsikter. Samla sett vert veksten i fastlandsøkonomien berekna til 2¾ prosent i 2012. Det er 0,4 prosenteiningar lågare enn det som vart berekna i Nasjonalbudsjettet i fjor haust, men om lag på line med gjennomsnittleg vekst dei siste 40 åra. Veksten kan gå ytterlegare litt opp neste år.
Arbeidsmarknaden har halde fram med å betre seg. Sysselsettinga passerte i fjor nivået frå før finanskrisa og syner framleis klår vekst. Arbeidsløysa har halde seg på rundt 3¼ prosent av arbeidsstyrken. Bedriftene er optimistiske, og ifølge NAV aukar tilgangen av ledige stillingar. Veksten i sysselsettinga ligg an til å bli noko sterkare i år enn i fjor, og det er berekna at arbeidsløysa kjem til å halde seg om lag på det låge nivået som vi har i dag, både i år og til neste år.
Norsk økonomi er ikkje skjerma for utviklinga ute. Dersom uroa i finansmarknadene skulle blusse opp igjen og utviklinga internasjonalt skulle verte verre, vil lønnsemda i norske eksportbedrifter med høgt kostnadsnivå kome under ytterlegare press. Høg gjeldsbelasting gjer norske hushald sårbare for uventa inntektsbortfall eller auka lånerenter.
Tabell 2 Hovudtal for norsk økonomi. Prosentvis endring frå året før
|
Mrd kroner2
|
|
|
2011
|
2011
|
2012
|
Privat konsum
|
1 126,5
|
2,2
|
3,5
|
Offentleg konsum
|
585,1
|
1,5
|
1,9
|
Bruttoinvesteringar i fast kapital
|
550,8
|
6,9
|
6,4
|
Av dette: Oljeutvinning og rørtransport
|
141,9
|
11,4
|
15,0
|
Bedrifter i Fastlands-Noreg
|
181,3
|
3,9
|
3,6
|
Bustader
|
123,7
|
22,0
|
7,0
|
Offentleg forvalting
|
85,3
|
1,3
|
-1,4
|
Etterspurnad frå Fastlands-Noreg3
|
2 101,9
|
3,1
|
3,1
|
Eksport
|
1 141,3
|
-1,1
|
0,8
|
Av dette: Råolje og naturgass
|
560,1
|
-4,4
|
1,2
|
Tradisjonelle varer
|
315,9
|
-0,6
|
-1,7
|
Import
|
763,9
|
2,5
|
4,3
|
Av dette: Tradisjonelle varer
|
470,3
|
5,4
|
4,5
|
Bruttonasjonalprodukt
|
2 710,7
|
1,6
|
2,4
|
Av dette: Fastlands-Noreg
|
2 088,0
|
2,6
|
2,7
|
Andre nøkkeltal:
|
|
|
|
Sysselsetting, personar
|
|
1,4
|
1,6
|
Arbeidsløysesrate, AKU (nivå)
|
|
3,3
|
3,3
|
Årsløn4
|
|
4,2
|
3¾
|
Konsumprisindeksen (KPI)
|
|
1,2
|
0,9
|
KPI-JAE
|
|
0,9
|
1,4
|
Råoljepris, kroner pr. fat5
|
|
621
|
650
|
Driftsbalansen (pst. av BNP)
|
|
14,6
|
13,4
|
Tremånaders pengemarknadsrente6
|
|
2,9
|
2,4
|
Konkurransekursindeksen
|
|
93,9
|
92,9
|
Hushalda si sparing, pst. av disponibel inntekt
|
|
8,2
|
8,8
|
1) Berekna i faste 2009-prisar der ikkje anna er oppgjeve
2) Førebelse nasjonalrekneskapstal i løpande priser
3) Utanom lagerendring
4) Rekneskapstalet for 2011 er et førebels overslag frå Det tekniske berekningsutvalet for inntektsoppgjera (TBU)
5) Løpande prisar
6) Basert på prisinga i terminmarknaden
Kjelder: Statistisk sentralbyrå og Finansdepartementet
__________________
Revidert nasjonalbudsjett 2012
Tala bak figurane i Revidert nasjonalbudsjett 2012