Prop. 134 L

(2018–2019)
Proposišuvdna Stuorradiggái (láhkamearrádusevttohus)

Rivdadusat finnmárkkulágas (rievdadusat Romssa ja Finnmárkku fylkkaid ovttastahttima geažil)

Gielda- ja ođasmahttindepartemeantta ráva 21. geassemánnu 2019, dohkkehuvvon Stáhtaráđis seamma beaivvi. (Solberg-ráđđehus)

Dokumentet på regjeringen.no

1 Proposišuvnna váldosisdoallu

Gielda- ja ođasmahttindepartemeanta ovddida dán proposišuvnnas rievdadusevttohusa finnmárkkuláhkii. Finnmárkkuláhka gusto Finnmárkku fylkka eatnamiid ja luondduvalljodagaid hálddašeapmái. Stuorradikki geassemánu 8. b. 2017 mannosaš mearrádusa geažil regiovdnaođastusa birra galget Romssa ja Finnmárkku fylkkat ovttastahttojuvvot ođđajagimánu 1. b. 2020 rájes. Ovttastahttima geažil lea dárbu dahkat muhtun rievdadusaid heivehan dihtii finnmárkkulága ođđa fylkajuohkimii.

Heiveheapmi lágas dárbbašuvvo dan hárrái mii guoská dasa manin galgá gohčodit lága geográfalaš doaibmaviidodaga. Departemeanta evttoha rievdadit lága nu ahte das čujuhuvvo Finnmárkku geográfalaš guvlui, mii dál lea Finnmárkku fylka, vai doaibmaguovlu šaddá seammá go dál. Bargamušat mat dálá lága vuođul gullet Finnmárkku fylkkadiggái (earret eará stivralahtuid válljen Finnmárkkuopmodahkii, gozihanlávdegotti válljen ja Finnmárkkuopmodaga opmodatluobaheami dohkkeheapmi dihto dilálašvuođain), evttohuvvojit biddjojuvvot ođđa Romssa ja Finnmárkku fylkkasuohkana fylkkadiggái. Evttohuvvon leat maid heiveheamit njuolggadusain das gii galgá sáhttit leat Finnmárkkuopmodaga vejolaš badjebáhcaga vuostáiváldi, jus stivra mearrida ahte dat galgá juhkkojuvvot.

2 Proposišuvnna duogáš

2.1 Regiovdnaođastus

Ođđajagimánu 1. b. 2020 rájes leat mis oktanuppelot fylkka Norggas; logi fylkkagieldda ja Oslo gielda mas leat fylkkagielddalaš bargamušat. Go dálá ovcci fylkkas dál leat vuollel 200 000 ássi, de lassána jagi 2020 rájes uhcimus fylkka ássiidlohku 76 000 rájes 240 000 rádjai.

Go fylkkagielddat dál sturrot, de dat galget maid oažžut eanet váikkuhangaskaomiid ovddidit fylkkaid regionála dárbbuid ja vejolašvuođaid vuođul. Bargamušat ja váikkuhangaskaoamit galget sirdojuvvot dakkár surggiin main fylkkagielddain lea jo ovddasvástádus ja gelbbolašvuohta.

Fylkkagielddat galget oažžut ođđa bargamušaid earret eará gelbbolašvuođas ja integreremis, álbmotdearvvašvuođas, dálkkádagas ja birrasis, ealáhusovddideamis ja eanadoalus, dutkamis, johtalusas, plánemis ja kultuvrras. Dát leat dehálaš suorggit fylkkaid servodatovddideapmái ja bargamušat maid fylkkagielddain leat buorit vejolašvuođat čoavdit.

2.2 Finnmárkkuláhka

Proposišuvnna ovddida Gielda- ja ođasmahttindepartemeanta finnmárkkulága mearrádusaid ovddasvástideaddjin Finnmárkkuopmodaga hárrái. Proposišuvdna ovddiduvvo ovttasráđiid Justiisa- ja gearggusvuođadepartemeanttain mas nammalassii lea ovddasvástádus finnmárkkulágas.

Lága ulbmil lea láhčit diliid nu, ahte Finnmárkku fylkka eatnamat ja luondduvalljodagat hálddašuvvojit dássedis ja ekologalaččat suvdinnávccalaš vuogi mielde fylkka ássiide buorrin ja earenoamážit sámi kultuvrii, boazodollui, meahcásteapmái, ealáhusdoaimmaheapmái ja servodatellimii vuođusin.

2.3 Gulaskuddan

Gielda- ja ođasmahttindepartemeanta sáddii juovlamánu 4. b. 2018 gulaskuddanevttohusa rievdadusaid birra finnmárkkuláhkii. Ášši sáddejuvvui čuovvovaš gulaskuddanásahusaide gulaskuddanáigemeriin njukčamánu 4. b. 2019:

Departemeanttat

Sámediggi

Finnmárkku fylkkagielda

Romssa fylkkasuohkan

Finnmárkku fylkkamánni

Romssa fylkkamánni

Álttá suohkan

Báhccavuona suohkan

Bearddu suohkan

Birggi suohkan

Bearalvági gielda

Báhcavuona gielda

Divrráid suohkan

Gáŋgaviikka gielda

Rivttága suohkan

Hámmárfeastta suohkan

Hársttága suohkan

Ákŋoluovtta suohkan

Ivvárstáđiid suohkan

Kárášjoga gielda

Gálssa suohkan

Guovdageainnu suohkan

Giehtavuona suohkan

Návuona suohkan

Gáivuona suohkan

Loabága suohkan

Davvesiidda gielda

Leaŋgáviikka suohkan

Láhpi suohkan

Ivgu suohkan

Málatvuomi suohkan

Muosága gielda

Unjárgga gielda

Davvenjárgga gielda

Ráissa suohkan

Porsáŋggu gielda

Siellaga suohkan

Skiervvá suohkan

Skániid suohkan

Omasvuona suohkan

Ráisavuona suohkan

Mátta-Várjjaga gielda

Deanu gielda

Doaskku suohkan

Ránáidsullo suohkan

Romssa suohkan

Čáhcesullo gielda

Várggáid gielda

Finnmark bonde- og småbrukarlag

Finnmark bondelag

Finnmárrkuopmodat

Fiskarlaget nord

Landsorganisasjonen i Norge/Norgga Riikaorganisašuvdna

Norges jeger- og fiskerforbund Finnmark

Norges jeger- og fiskerforbund Troms

Norgga boazosápmelaččaid riikkasearvi

Norgga sámiid riikkasearvi

Næringslivets hovedorganisasjon/Ealáhusaid váldoorganusašuvdna

Troms bonde- og småbrukarlag

Troms bondelag

UiT Norgga árktalaš universitehta

Dát ásahusat bukte mearkkašumiid gulaskuddannotáhtii:

Sámediggi

Finnmárkku fylkkagielda

Romssa fylkkasuohkan

Deanu gielda

Kárášjoga gielda

Guovdageainnu suohkan

Porsáŋggu gielda

Čáhcesullo gielda

Etnisk og demokratisk likeverd (EDL)

Finnmarkseiendommen/Finnmárkkuopmodat

For Finnmark

Norske Kveners Forbund - Ruijan Kveeniliitto

Norgga Sámiid Riikkasearvi

Steinar N. Christensen

Stig Harby

Nuorta-Finnmárkku regiovdnaráđđi

2.4 Konsultašuvnnat

Go departemeanta árvvoštallá rievdadit finnmárkkulága, de lea departemeanttas geatnegasvuohta konsulteret Sámedikkiin. Departemeantta árvvoštallama mielde leat čađahuvvon konsultašuvnnat dan šiehtadusa vuođul mii gusto stáhta eiseválddiid ja Sámedikki gaskasaš konsultašuvdnaprosedyraide. Departemeanta lea válljen siskkildahttit Finnmárkku fylkkagieldda áššái seamma láhkai go Sámedikki. Guokte konsultašudnačoahkkima dollojuvvojedje sihke Sámedikkiin ja Finnmárkku fylkkagielddain, main maŋimus čoahkkin lei oktasaščoahkkin. Konsultašuvdnabealit leat lonohallan dokumeanttaid gaskaneaset. Ovttamielalašvuohta láhkaevttohusa birra ii juksojuvvon.

Sámediggi lea konsultašuvnnain ovdandoallan iežas vuolggasadjin ahte Sámediggi ii háliit ahte Romssa ja Finnmárkku fylkkat galget ovttastahttojuvvot. Sámedikki oainnu mielde láivuda ovttastahttin Finnmárkkuopmodaga vejolašvuođa doaimmahit buori ja ollislaš resursa- ja areálahálddašeami, ja dagaha negatiiva váikkuhusaid Finnmárkku ássiide. Sámedikki árvvoštallama mielde sáhtášii geahpedit negatiiva váikkuhusaid go attášii Sámediggái ja ođđa fylkkagildii friijavuođa ieža válljet mo sii galget nammadit stivralahtuid, nappo ahte lága gáibádus gorreválgga birra ja válljen dievasčoahkkimis berre luohpahuvvot. Ággan čujuha Sámediggi prinsihppii sámiid vuoigatvuođa birra iešmearrideapmái siskkáldas áššiin, Sámedikki bealis, ja ođđa fylkkagieldda bealis prinsihppii gielddalaš ja fylkkagielddalaš iešstivrema birra.

Finnmárkku fylkkagielda ii dorjon Sámedikki evttohusa, fylkkadikki stivralahtuid nammadeami oktavuođas. Fylkkagielda doarjjui dattetge dan ahte Sámedikki stivralahtuid berrešii sáhttit nammadit Sámedikki evttohusa vuođul.

Finnmárkku fylkkagielda lea konsultašuvnnain vuosttaldan departemeantta evttohusa ahte ođđa fylkkadiggi galgá válljet stivralahtuid, várrelahtuid ja gozihanlávdegotti Finnmárkkuopmodahkii, ja oažžut sirdojuvvot alccesis eará bargamušaid mat dál gullet Finnmárkku fylkadiggái. Finnmárkku fylkkagieldda árvvoštallan lea ahte ođđa fylkkadiggi ii leat Finnmárkku ássiid ovddasteaddji, ja oaivvilda ahte dat rihkku Finnmárkkulága áigumuša bidjat bargamušaid Romssa ja Finnmárkku fylkkadiggái, nu mo departemeanta evttoha. Finnmárkku fylkkagielda čujuha dasa ahte ođđa fylkkadikki leat vuosttažettiin válljen Romssa fylkka ássit, geaidda eai guoskka Finnmárkkulága eanaeaiggátstáhtus ja vuoigatvuođat.

Fylkkagielda lea evttohan eará molssaeavttuid dasa mo galgá válljet olbmuid Finnmárkkuopmodaga luohttámušdoaimmaide, ja daidda eará bargamušaide mat dál gullet Finnmárkku fylkkagildii. Vuosttažettiin evttoha Finnmárkku fylkkagielda sierra válgaorgána dahje ovddastusgotti, maid Finnmárkku gielddat leat válljen lagat njuolggadusaid vuođul. Nuppádassii evttoha fylka ahte stivralahtuid galgá Romssa ja Finnmárkku ođđa fylkkadikki «Finnmárkkubeaŋka» válljet ja doaimmahit daid eará bargamušaid, nappo dan ođđa fylkkadikki áirasat geain lea ássančujuhus Finnmárkkus.

Sámediggi ii dorjon fylkkagieldda evttohusa ahte galgá leat sierra válgaorgána dahje ovddastusgoddi, muhto doarjjui ahte lagabut čielggaduvvo dat vejolašvuohta ahte «Finnmárkkubeaŋka» sáhttá leat orgána mii fuolaha daid bargamušaid maid Finmmárkku fylkkadiggi dál doaimmaha.

Sihke Sámediggi ja Finnmárkku fylkkagielda oaivvildedje ahte departemeantta gulaskuddanvuođđu ii doarvái bures lean guorahallan váikkuhusaid ja guovdilis molssaeavttuid, ja ahte gulaskuddanvuođđu danne ii addán vejolašvuođa duohta konsultašuvnnaide gávdnan dihtii dakkár čovdosiid mat fuolahit eanet beroštusaid. Ii ge Sámedikki ii ge Finnmárkku fylkkagieldda mielas ovddidan departemeanta makkárge ákkaid manne evttohuvvon molssaektosaš stivranammadanvugiid ii sáhte árvvoštallat. Sámediggi ja Finnmárkku fylkkagielda ovdandolle ahte go sii eai dovdan departemeantta árvvoštallamiid, de ii lean vejolaš čađahit duohta konsultašuvnna, ja ahte danne ii lean vejolaš juksat ovttamielalašvuođa áššis.

Sámediggi háliidii ahte proposišuvnnas galggai dieđihuvvot ahte galgá čađahuvvot vuđolaš árvvoštallan dainna áigumušain vai lea vejolaš rievdadit finnmárkkulága mearrádusaid Finnmárkkuopmodaga stivranammadeami jed. oktavuođas. Finnmárkku fylkkagielda oaivvildii ahte seamma láhkai berre vuđolaččat árvvoštallat daid evttohusaid maid fylkkgielda lei árvalan. Sámediggi ja Finnmárkku fylkkagielda bivde dasa vástádusa departemeanttas. Departemeanta ii gávnnahan sáhttit gieđahallat evttohusaid, go dat fátmmastit eanet go dan mii lea dárbu fylkkaovttastahttima geažil. Departemeanta čujuhii muđui dasa ahte Sámedikkis lea alddis vejolašvuohta váldit ovdan iežas evttohusa dábálaš gulahallamis departemeanttain.

Vuolleleappos boahtá ovdan mo departemeanta árvvoštallá namuhuvvon evttohusaid, geahča čuoggá 3.3.2.

3 Rievdadusat finnmárkkulágas

Rievdadusat mat evttohuvvojit dán proposišuvnnas dahkkojuvvojit Romssa ja Finnmárkku fylkkaid ovttastahttima geažil. Fylkkastruktuvrra rievdadusat gáibidit heiveami lágas das mo galgá almmuhit lága geográfalaš doaibmaviidodaga, das mo galgá válljet Finnmárkkuopmodaga stivralahtuid ja gozihanlávdegotti, ja vel das gii sáhttá leat Finnmárkkuopmodaga vejolaš badjebáhaga vuostáiváldi, jus stivra mearrida ahte dat galgá juhkkojuvvot.

3.1 Gustojeaddji riekti ja gulaskuddanárvalusa evttohusat

3.1.1 Lága geográfalaš doaibmaviidoga ja nama birra

Lágas lea máŋgga sajis čujuvhuvvon Finnmárkku fylkii. Departemeanta evttohii gulaskuddanárvalusas rievdadit láhkateavstta čujuhettiin geográfalaš guvlui Finnmárkui, dan sajis go Finnmárkku fylkii. Dalle vástidivččii geográfalaš guovlu Finnmárku dan guovllu mii dál lea Finnmárkku fylka.

Dálá láhkateavsttas čujuhuvvo maiddái Finnmárkku fylkkadiggái, Finnmárkku fylkkagildii ja Finnmárkku fylkkamánnái. Dat rievdaduvvo orgánaid ođđa namaid vuođul.

Mii guoská ulbmilparagráfii, de evttohuvvui gulaskuddanárvalusas rievdadit sátnehámi nu ahte dat gusto «Finnmárkui» dan sajis go «Finnmárkku fylkii», ja ahte eatnamat ja luondduvalljodagat hálddašuvvojit «dássedis ja ekologalaččat suvdinávccalaš vuogi mielde ássiide buorrin».

3.1.2 Dan birra mat orgánaid galget válljet lahtuid Finnmárkkuopmodaga stivrii ja gozihanlávdegoddái

Finnmárkkulága § 7 mudde dan mo Finnmárkkuopmodaga stivralahtut galget válljejuvvot. Dálá mearrádusaid vuođul vállje sihke Sámediggi ja Finnmárkku fylkkadiggi golbma lahtu, oktan juohkehačča persovnnalaš várrelahtuin. Buohkat galget ássat Finnmárkkus. Gulaskuddanárvalusas evttohuvvui ahte golbma lahtu, oktan juohkehačča persovnnalaš várrelahtuin, galgá ođđa Romssa ja Finnmárkku fylkkadiggi válljet. Evttohus mearkkaša rievdama dainna lágiin ahte Romssa fylkkadiggepolitihkkárat leat mielde mearrideamen geat dat galget stivret Finnmárkkuopmodaga. Seammás lea evttohusa áigumuš, nu mo dál ge, ahte lahtut ja várrelahtut galget ássat dan guovllus mii ovdal lei Finnmárkku fylka.

§ 16 mudde dan mo gozihanlávdegotti lahtut válljejuvvojit. Gulaskuddanárvalusa áigumuš lea ahte ođđa fylkkadiggi vállje ovtta lahtu gozihanlávdegoddái, oktan persovnnalaš várrelahtuin.

3.1.3 Finnmárkkuopmodaga badjebáhcaga juohkin

Lága 15. paragráfas lea dakkár mearrádus ahte Finnmárkkuopmodaga stivra sáhttá mearridit ahte vejolaš badjebáza sáhttá juhkkojuvvot Finnmárkku fylkkagildii, Sámediggái dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda fylkka ássiide buorrin. Gulaskuddanárvalusas evttohuvvui ahte ođđa fylkkagielda galgá sáhttit oažžut badjebáhcaga jus stivra dan mearrida. Departemeanta evttoha ahte badjebáhcaga juohkinortnet gáržžiduvvo, nu ahte vejolaš juolludeamit fylkkagildii galget boahtit buorrin sidjiide geat ásset dan guovllus mii dál lea Finnmárkku fylka. Sámedikki bealis ii leat leamaš seamma gáržžádus, ii ge departemeanta evttot dakkár gáržžideami gulaskuddanárvalusas.

3.2 Gulaskuddanásahusaid oainnut

3.2.1 Lága geográfalaš doaibmaviidoga ja nama birra

Ii okta ge gulaskuddaásahusain leat ovddidan vuosteákkaid dan oassái evttohusas mii guoská dasa mo lága geográfalaš doaibmaviidodat galgá almmuhuvvot. Finnmárkku fylkkagielda oaivvilda ahte evttohus váikkuha dasa ahte lága geográfalaš doaibmaviidodat ii áddejuvvo boastut.

Finnmárkku fylkkagielda ja Čáhcesullo gielda árvaledje ahte ulbmilparagráfas berre deattuhuvvot ahte láhka lea oaivvilduvvon ovdun Finnmárkku ássiide.

3.2.2 Dan birra mat orgánaid galget válljet lahtuid Finnmárkkuopmodaga stivrii ja gozihanlávdegoddái

Máŋga gulaskuddaásahusa leat moaitán gulaskuddanárvalusa evttohusa dán áššis. Finnmárkkuopmodat oaivvilda ahte dát čoavddus rihkku dan prinsihpa ahte finnmárkolaččain galgá leat eaiggáduššanváldi, ja ahte ođđa fylkkadikki eanetlogus sáhttet leat beroštusat mat leat vuostálagaid Finnmárkku álbmoga beroštusaiguin. Finnmárkku fylkkagielda čujuha dasa ahte dakkár čoavddus rihkošii finnmárkkulága áigumuša, ja ahte ođđa fylkkadikkis leat eanaš álbmotválljen áirasat Romssa fylkkas eret. Finnmárkku fylkkagieldda árvvoštallama vuođul sáhttá dakkár čoavddus njuolvudit luohttámuša fylkkadiggái ja Finnmárkkuopmodaga stivrii. Finnmárkku fylkkagielda doarju dan evttohusa ahte stivralahtut galget ássat Finnmárkkus, muhto oaivvilda ahte dat ii leat doarvái čoavdit daid váttisvuođaid maid fylkkagielda oaidná šaddat go bargamušat biddjojuvvojit oktasaš fylkkadiggái. Finnmárkku fylkkagielda lea čiekŋudan iežas oainnuid konsultašuvdnačoahkkimiin departemeanttain, gč. čuoggá 2.4, bajábealde.

Deanu gielda moaitá maid dan ahte áigumuš lea luohttámušdoaimmaide olbmuid válljema bidjat ođđa fylkkadiggái. Earret eará čujuhuvvo finnmárkkulága ovdabargguide, main árvvoštallo ahte jus fylkkagielda jávká, de sáhttá vejolaš čoavddus leat ahte fylkka sátnejođiheaddjit válljejit lahtuid oktasaš čoahkkimis. Porsáŋggu gielda ja Guovdageainnu suohkan moitet maiddái evttohusa, ja háliidit baicce ásahit ovddastusgotti mii vuolgá boares Finnmárkku fylkka gielddain.

Nuorta-Finnmárkku regiovdnaráđđi oaivvilda ahte Finnmárkkuopmodat lea strategalaččat dehálaš Finmmárku gielddaid servodatovddideapmái. Danne fertejit finnmárkolaččat ain ollásit stivret Finnmárkkuopmodaga. Sii rávvejit ásahit ovddastusgotti mii nammaduvvo gielddaid ássiidlogu vuođul.

Romssa fylkkasuohkanis eai leat vuosteákkat gulaskuddanárvalusa evttohussii.

3.2.3 Finnmárkkuopmodaga badjebáhcaga juohkin

Finnmárkku fylkkagielda oaivvildii gulaskuddanvuorus ahte Romssa ja Finnmárkku fylkkagielda ii sáhte leat badjebáhcaga vejolaš vuostáiváldi, dannego orgána ii adnojuvvo ovddasteaddjin Finnmárkku álbmoga beroštusaide dán oktavuođas. Fylkkagielda oaivvildii ahte dat čoavddus mii guorrasa buoremusat lága ulbmilii, lea ahte vejolaš badjebáza geavahuvvo doaibmabijuide dálá Finnmárkku fylkkas. Sámediggi čállá gulaskuddancealkámušastis ahte jus fylkkagielda lea badjebáhcaga vuostáiváldi, de fertejit ruđat boahtit Finnmárkku ássiide buorrin. Guovdageainnu suohkan oaivvildii ahte badjebáza galgá boahtit Finnmárkku gielddaide buorrin. Norges Jeger- og fiskerforbund Finnmark evttohii gulaskuddamis ásahit foandda mii stivrejuvvo Finnmárkkus, mas dat olbmot geat hálddašit foandda ásset Finnmárkkus, juhket ruđaid Finnmárkku álbmogii buorrin.

3.2.4 Árvalusat stivralahtuid válljenvuohkái

Gulaskuddanreivves rahppojuvvui, Sámedikki árvalusa vuođul, vejolašvuohta dasa ahte gulaskuddanásahusat sáhtášedje ovddidit vejolaš árvalusaid Finnmárkkuopmodaga stivra- ja várrelahtuid válljenvuohkái. Dálá § 7 vuođul galget fylkkadiggi ja Sámedikki dievasčoahkkin čađahit válgga, ja § 8 vuođul galgá válga čađahuvvot gorreválgan go uhcimusat okta orgánalahttu dan gáibida.

Gulaskuddanvuorus leat Guovdageainnu suohkan ja Porsáŋggu gielda jearran lea go gorreválganjuolggadus ulbmillaš. Sii leat evttohan baicce diktit Sámedikki mearridit sierra eavttuid stivralahtuid válljemii.

Sámediggi háliida maid rievdadit finnmárkkulága § 8, nu ahte Sámediggi ieš sáhttá válljet vuogi. Sámediggi čujuha dasa ahte dat soabašii buorebut sámi álbmoga iešmearridanvuoigatvuhtii ja Sámedikki iehčanas dillái ja váldái, jus Sámediggi ieš mearrida iežas bargoortnega. Sámediggi evttoha maiddái sihkkut § 7 gáibádusa ahte válga galgá čađahuvvot dievasčoahkkimis, vai dievačoahkkin ieš beassá válljet fápmudit doaimma Sámediggeráđđái dahje eará orgánii, gč. maiddái konsultašuvnnaid máinnašumi čuoggás 2.4, bajábealde.

3.3 Departemeantta árvvoštallamat

3.3.1 Lága geográfalaš doaibmaviidodaga ja nama birra

Departemeanta doalaha váldoáššis evttohusa mii lea gulaskuddanevttohusas. Ulbmilparagráfa hárrái ja dan hárrái gean láhka galgá fuolahit, árvala departemeanta aiddostahttit ahte láhka lea oaivvilduvvon fuolahit Finnmárkku ássiid Finnmárkku fylkkagieldda evttohusa mielde. Áigumuš ii leat leamaš daid olbmuid logu viiddidit geat galget fuolahuvvot lága vuođul, ja Finnmárkku fylkkagieldda evttohus dahká dan čielgasabbon.

3.3.2 Dan birra mat orgánat galget válljet lahtuid Finnmárkkuopmodaga stivrii ja gozihanlávdegoddái

Departemeanta evttohii gulaskuddannotáhtas bidjat ođđa fylkkadiggái bargamuššan válljet lahtuid Finnmárkkuopmodaga stivrii ja gozihanlávdegoddái. Máŋga gulaskuddanásahusa háliidit ahte ásahuvvo ođđa orgána dán bargamuša čoavdima várás, ovdamearkka dihtii ráđđi dahje Finnmárkku gielddaid ovddastusgoddi.

Departemeantta árvvoštallama mielde lea ulbmilleamos geavahit dálá struktuvrraid ii ge ásahit sierra vuogádaga dakkár válljenorgánain mas lea duššše doaibmamuššan nammadit lahtuid Finnmárkkuopmodaga stivrii ja gozihanlávdegoddái, ja vejolaččat eará doaibmamušaid mat odne gullet finnmárkkulága vuođul Finnmárkku fylkkadiggái. Jus dakkár čoavddus válljejuvvošii, de leat ollu čuolmmat maidda lea dárbu gávdnat sierra čovdosiid, earret eará mo válgaorgána jienasteapmi galgá čađahuvvot, galgá go ovddeš Finnmárkku juohke gielddas leat okta jienastat, vai galget go jienastagat mearriduvvot ássiid logu vuođul vai eanaviidodaga vuođul. Ođđa orgána gáibida maiddái čovdosiid hálddašeapmái ja ruhtadeapmái. Departemeantta árvvoštallama mielde šaddá dát divraseabbon ja eambbo byrokráhtalažžan go bidjat bargamuša ođđa fylkkagildii. Dasto sáhttá dakkár ođđa orgána ásaheapmi šaddat eahpečielggas dan hárrái mo galgá leat vejolaš doalahit stivralahtuid ovddasvástideaddjin dábálaš válggaid gaskkas. Odne sáhttá Sámediggi ja fylkkadiggi lihccut ja válljet ođđa stivralahtuid vaikke goas. Sierra válgaorgána čoahkkana hárvvit ja dasa lea váddásat doallat Finnmárkkuopmodaga stivralahtuid ovddasvástideaddjin seamma bures. Viidáseappot sáhttá gielddavuđot válgaorgána válljen dagahit ahte iešguđet gieldajoavkkut geavadis válljejit «iežaset» stivralahtu, ja dat fas sáhttá dagahit unohis čatnasemiid sidjiide geat leat válljejuvvon. Departemeanta háliida dás čujuhit dasa ahte jámma bohciidit dáhpáhusat main gielddas ja Finnmárkkuopmodagas leat vuostálaš beroštumit.

Ráđđádallamiin Finnmárkku fylkkagielddain evttohuvvui, nu go lea namahuvvon čuoggás 2.4, maiddái ahte stivralahtuid válljen sáhttá biddjojuvvot fylkkadiggeáirasiidda geain lea ássančujuhus Finnmárkkus, nu gohčoduvvon «Finnmárkkubeŋkii». Ii dán ge čovdosa árvvoštala departemeanta buorrin čoavddusin. Ođđajagimánu 1. b. 2020 rájes šaddá ođđa fylka oktan válgabiiren. Man galle áirasa iešguđet listtut ožžot Finnmárkkus, sáhttet molsašuddat, ja dát molssaeaktu addá sahte ovddu daidda listtuide main leat eanet áirasat Finnmárkkus. Dasto sáhttet áirasiin geat ásset Finnmárkkus, leat várreáirasat geat ásset Romssa fylkkas, ja nuppe láhkai, nu ahte «Finnmárkkubeaŋkka» čoahkkádus sáhttá rievdat fylkkadiggečoahkkaneamis fylkkadiggečoahkkaneapmái, ja dat sáhttá váikkuhit sahtedohko.

Departemeanta ain árvvoštallá buoremussan ahte bargamuš válljet stivralahtuid berre biddjojuvvot ođđa fylkkadiggái. Go Sámediggi odne vállje lahtuid Finnmárkkuopmodaga stivrii, de dan dahká dievasčoahkkin, mas maid leat áirasat Finnmárkku olggobealde. Departemeantta árvvoštallama mielde dat lea geavatlaš čoavddus mii doaibmá bures stivrra eará lahtuide ge. Departemeanta árvvoštallá maid ášši nu ahte dat gáibádus ahte lahtut galget ássat Finnmárkkus, lea mielde čatnamin stivrema Finnmárkku álbmogii.

Departemeantta árvvoštallama mielde dorjot buorit ákkat dan ahte stivralahtuid nammadanmodealla berre leat ovttalágan daidda stivralahtuide geaid Sámediggi lea válljen go sidjiide geaid fylkkadiggi lea válljen. Viehka muddui gustojit seamma vuhtiiváldimat, ja visogovalaš vuogádaga ovdu dadjá ahte válljenmodeallat berrejit leat ovttaláganat. Váttis lea oaidnit ahte doarvái nana ákkat leat ásahit modeallaid mat eai leat ovttaláganat.

Departemeanta lea dárkon Finnmárkku fylkkadikki vuorjašumi das lea go ođđa fylkkadikkis doarvái legitimitehta, muhto das ii leat dakkár fuolastuvvan. Departemeanta bidjá vuođđun ahte ođđa fylkkadikkis lea buorre vuođđu bures čoavdit bargamuša mii gullá stivralahtuid válljemii ja gozihanlávdegotti lahtuid válljemii. Stivralahtuid nammadeapmi lea dakkár doaibmamuš maid fylkkadiggi álbmotválljen orgánan áibbas bures dohkke čoavdit.

Departemeanta árvvoštallá seamma láhkai eará bargamušaid hárrái mat dálá lága vuođul leat biddjojuvvon Finnmárkku fylkkadiggái, ovdamearkka dihtii miehtan eatnama luobaheami hárrái dihto dáhpáhusain, lága § 10, guđat lađđasa njuolggadusaid vuođul.

3.3.3 Finnmárkkuopmodaga badjebáhcaga juohkima birra

Departemeanta doalaha čovdosa mii skovvejuvvui gulaskuddanevttohusas. Láhka galgá fuolahit Finnmárkku ássiid. Jus badjebáza juhkkojuvvo ođđa fylkkagildii dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda, de lea aiddostahttojuvvon ahte ruđat galget boahtit Finnmárkku ássiide buorrin. Ruđat eai galgga geavahuvvot ulbmiliidda mat leat olles ođđa fylkka ássiid várás.

3.3.4 Finnmárkkuopmodaga stivralahtuid válljenvuogi birra

Sámediggi, ja muhtun eará gulaskuddanásahusat, leat gulaskuddamis evttohan nuppástuhttit lága § 7 ja § 8, nu ahte Sámediggi beassá ieš válljet mo Sámedikki stivralahtut galget nammaduvvot. Árvalus mieldddisbuktá ahte gáibádusat gorreválgga birra ja váljjema birra dievasčoahkkimis sihkkojuvvojit lágas.

Departemeanta ii sáhte oaidnit ahte evttohussii lea dárbu fylkkaid ovttastahttima geažil. Sámediggi lea jo váldán ovdan dan ovdal, ja Sámedikki ákkasteapmi hui unnán čatnasa ovttastahttimii. Evttohusa sullasaččat rievdadit fylkkagieldda stivralahtuid válljema ii doarjjo Finnmárkku fylkkagielda, ii ge evttohus leat čielggaduvvon dahje leat leamaš dábálaš gulaskuddamis. Unohas lea jus stivralahtuid válljenmodealla galgá nuppástuhttojuvvot dušše Sámedikki dihtii. Departemeantta oainnu vuođul berre vuolggasajis dan lassin leat várrugasvuohta čađahit rievdadusaid Fnnmárkkulágas, mii lei govda ja hearkkes kompromissa boađus, mii sohppojuvvui jagi 2005. Departemeantta oaivil lea ahte ii berre viidáseappot maidege bargt Sámedikki árvalusain dán oktavuođas.

4 Evttohusa ekonomalaš ja hálddahuslaš váikkuhusat

Departemeantta árvvoštallama mielde eai dagat dán proposišuvnna rievdadanevttohusat mearkkašahtti ekonomalaš dahje hálddahuslaš váikkuhusaid. Evttohusas boahtá ovdan ahte ovddasvástádus das man vuogi mielde stivralahtut, várrelahtut ja gozihanlávdegoddi válljejuvvojit, biddjojuvvo dálá organisašuvdnastruktuvrii. Gokko Finnmárkku fylkkadikkis leat leamaš bargamušat lága vuođul, lea proposišuvnnas evttohuvvon bidjat bargamušaid ođđa olles Romssa ja Finnmárkku fylkkagildii.

5 Mearkkašumit láhkaevtohusa iešguđet mearrádusaide

§:i 1, § 22 vuosttaš lađđasii, § 23 vuosttaš lađđasii, § 25 nuppi lađđasii ja § 29 nuppi lađđasii

Evttohuvvo rievdadit mearrádusaid doahpaga Finnmárkku fylka geavaheami čájehan dihtii geográfalaš guovllu Finnmárku. Evttohus mearkkaša ahte lága ortnet váldoáššis jotkojuvvo go Romssa fylka ja Finnmárku fylka ovttastahttojuvvojit. Lága geográfalaš doaibmaguovlu bisuhuvvo seammalágánin go dat ovdal ge lei.

Lága namma rievdaduvvo seamma láhkai. Lága oanehis namma rievdaduvvo nu ahte dat čállojuvvo stuorra bustávain, Giellaráđi rávvagiid mielde.

§:i 2

Vuosttaš lađđasii lea lasihuvvon dakkár aiddostahttin ahte Finnmárku galgá áddejuvvot dan guovlun mii lei Finnmárkku fylka suoidnemánu 1. b. 2006, go lága eanaš oassi biddjojuvvui fápmui, ja Finnmárkkuopmodat válddii badjelasas Statsskoga opmodagaid Finnmárkkus. Dat leat Álttá, Bearalvági, Báhcavuona, Gáŋgaviikka, Ákŋoluovtta, Hámmárfeastta, Guovdageainnu, Kárášjoga, Fálesnuori, Gilevuona, Davvesiidda, Láhpi, Muosáha, Unjárgga, Davvenjárgga, Porsáŋggu – Porsanki, Mátta-Várjjaga, Deanu, Čáhcesullo ja Várggáid gielddat/suohkanat.

§ 7 nuppi lađđasii, § 7 guđat lađđasii, § 10 goalmmát lađđasii, § 10 guđat lađđasii, § 16 vuosttaš lađđasii, § 16 viđat lađđasii ja § 31 nuppi lađđasii

Dálá lágas leat muhtun bargamušat ja doaimmat čadnojuvvon Finnmárkku fykkadiggái. Evttohus mearkkaša ahte dát biddjojuvvojit ođđa fylkkadiggái. Dat mearkkaša earret eará ahte ođđa fylkkadiggi galgá, dihto diliin, dohkkehit Finnmárkkuopmodaga stivramearrádusaid eanaluobaheami birra, nu go lea válddahuvvon §10, guđat lađđasis. Rievdadusat dagahit rievdadusa otná dili ektui.

§ 7 nuppi lađđasa hárrái dat mearkkaša ahte olles ođđa fylkkadiggi lea mielde válljemin ovddasteddjiid Finnmárkkuopmodaga stivrii. Dat mearkkaša dan ge ahte ovddeš Romssa fylkka áirasat šaddet leat mielde mearrideamen geat galget leat Finnmárkkuopmodaga stivrras. Stivralahtut galget ain ássat Finnmárkkus.

Evttohus mearkkaša dan ge ahte ođđa fylkkadiggi oažžu bargamuššan nammadit ovtta lahtu gozihanlávdegoddái, gč. § 16 vuosttaš lađđasa. Nuppi guokte lahtu nammadit Sámediggi ja Gonagas (Gielda- ja ođasmahttindepartemeanta cuoŋománu 8. b. 2011 mannosaš gonagaslaš resolušuvnna nr. 387 vuođul). Dasto galgá gozihanlávdegoddi sáddet iežas raportta ođđa fylkkadiggái, gč. § 16 viđat lađđasa.

§:i 15

Finnmárkkuopmodaga doaimma ulbmil ii leat doaibmat badjebáhcagiin, muhto jus dat dáhpáhuvvá, de sáhttá stivra mearridit juohkit doaimma olles badjebáhcaga dahje badjebáhcaga ossiid. Ovddeš mearrádusa vuođul lei badjebáza sáhttit mannat fylkkagildii, Sámediggái dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda mat bohtet fylkka ássiide buorrin. Láhkarievdadus mearkkaša ahte Romssa ja Finnmárkku fylkkagielda sáhttá váldit vuostá vejolaš badjebáhcaga, jus Finnmárkkuopmodaga stivra dan mearrida. Jus fylkkagielda lea badjebáhcaga vuostáiváldi, de lea čielga gáibádus ahte ruđat galget boahtit geográfalaš guovllu Finnmárkku ássiide buorrin. Stivra dat mearrida galgá go badjebáza juhkkojuvvot, ja gii dahje geat ruđaid galget vuostáiváldit.

§ 18 nuppi lađđasii ja § 46 vuosttaš lađđasii

Evttohus sisttisdoallá ahte ođđa fylkkamánneámmát šaddá váiddaorgánan go gáibádus geahčadit Finnmárkkuopmodaga áššebáhpáriid biehttaluvvo, gč. § 18 nuppi lađđasa, ja Finnmárkkukommišuvnna áššebáhpáriid, gč. § 46 vuosttaš lađđasa. Romssa ja Finnmárkku ođđa fylkkamánneámmát lea jo ásahuvvon, ođđajagimáu 1. b. 2019 rájes, ja láhkamearrádusa rievdadeapmi heivehuvvo dasa.

Ráva

Gielda- ja ođasmahttindepartemeanta

rávve:

Ahte Gonagaslaš Majestehta dohkkeha ja čállá vuollái ovddiduvvon proposišuvdnaevttohusa Stuorradiggái finnmárkkulága rievdadusaid birra.

Mii HARALD, Norgga Gonagas,

nanne:

Stuorradiggi gohččojuvvo mearridit rievdadusaid finnmárkkulágas mielddustuvvon evttohusa vuođul.

Evttohus
láhkii finnmárkkulága rievdadusaid birra

I

Láhkii geassemánu 17. b. 2005 nr. 85 riektediliid ja eatnamiid ja luondduvalljodagaid hálddašeami birra Finnmárkku fylkkas dahkkojuvvojit čuovvovaš rievdadusat:

Lága namma galgá čuodjat ná:

Láhka riektediliid ja eatnamiid ja luondduvalljodagaid hálddašeami birra Finnmárkkus (Finnmárkkuláhka)

Čuovvovaš mearrádusain galgá dajaldat «Finnmárkku fylka» rievdaduvvot «Finnmárkun»: § 22 vuosttaš lađđasis, § 23 vuosttaš lađđasis ja § 29 nuppi lađđasis.

Čuovvovaš mearrdusain galgá dajaldat «Finnmárkku fylkkadiggi» rievdaduvvot «Romssa ja Finnmárkku fylkkadiggin»: § 7 nuppi lađđasis, § 7 guđat lađđasis, § 10 goalmmát lađđasis, § 10 guđat lađđasis, § 16 vuosttaš lađđasis, § 16 viđat lađđasis ja § 31 nuppi lađđasis.

Čuovvovaš mearrádusain galgá dajaldat «Finnmárkku fylkkamánni» rievdaduvvot «Romssa ja Finnmárkku fylkkamánnin»: § 18 nuppi lađđasis ja § 46 vuosttaš lađđasis.

§ 1 vuosttaš lađas galgá čuodjat ná:

Lága ulbmil lea lágidit diliid nu, ahte eatnamat ja luondduvalljodagat Finnmárkkus hálddašuvvojit dássidis ja ekologalaččat suvdinnávccalaš vuogi mielde Finnmárkku ássiide buorrin ja earenoamážit sámi kultuvrii, boazodollui, meahcásteapmái, ealáhusdoaimmaheapmái ja servodateallimii vuođusin.

§ 2 vuosttaš lađas galgá čuodjat ná:

Láhka gusto gittaopmodagaide ja čázádagaide oktan luondduvalljodagaiguin Finnmárkkus. Finnmárkkuin oaivvilduvvo dat guovlu mii lei Finnmárkku fylka suoidnemánu 1. b. 2006.

§ 15 vuosttaš lađas galgá čuodjat ná:

Juos Finnmárkkuopmodagas leat báŋkoduksan, reaidaruhtan ja sullasaš aktivan, main lea gessojuvvon vejolaš vealggi ovddas, eambbo go dat mii dárbbašuvvo várrin váfistit doaimman, de sáhttá stivra mearridit ahte badjebáza olálásit dahje oassálassii máksojuvvo Romssa ja Finnmárkku fylkkagildii, Sámediggái dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda. Badjebáza mii juhkkojuvvo fylkkagildii dahje álbmogii ávkkálaš ulbmiliidda, galgá boahtit Finnmárkku ássiide buorrin.

§ 25 nubbi lađas galgá čuodjat ná:

Finnmárkkuopmodat sáhttá addit earrásiida go gieldda dahje Finnmárkku ássiide lasi beassama ávkkástallat ođasmuvvi valljodagaid nugo namahuvvon §§:in 22 ja 23.

II

Láhka gustogoahtá dan rájes go Gonagas dan mearrida.