Ávvudanjahki Munch 150
Majestehta Gonagas rabai ávvudeami Munch 150 allaáiggala lágideamis Oslo ráđđeviesus odne eahkes. Lea 150 jagi dan rájes Edvard Munch riegádii, ja dat galgá čalmmustahttejuvvot doaluiguin miehtá dán jagi.
Naunálmusea ja Munchmusea ovttasbarget ávvudit Norgga eanemus dovddus govvadáiddára, ja galget lágiduvvot stuora ja smávva lágideamit olles dán jagi – miehtá riikka. Váldolágideapmi lea čájáhus Munch 150 – mii lea stuorámus čájáhus mii goassege leama gos čájehit Munch dáidaga. Čájáhusa, mii galgá čájehuvvot geassemánu 2.beaivvi rájes golggotmánu 13.beaivái, sáhttá oaidnit sihke Naunálgalleriijas ja Munchmuseas. Dáidagat maid son ráhkadii gaskal 1882–1903 čájehuvvojit Naunálgalleriijas, ja dáidagat maid ráhkadii gaskal 1904–1944 čájehuvvojit Munch-museas.
Nauvnna huksejeaddji
Rahpansártnistis deattuhii Gonagas Harald dan maid Munch lea mearkkaan Norgii:
- Ja dasto lea Munch okta min nauvnna stuora huksejeddjiin. Ovttas Ibsena girjjálavuođain ja Grieg musihkain leat Munch govat buot bajemusas min kultuvrrala vuođđobávttis. Su namma ja su dáida leat mielde defineremin Norgga kulturnauvdnan. Su dihte sáhttit mii čevllohallat leahket norgalaan, son lea oassi min kultuvrrala identitehtas.
Áiggis áigái geaseheaddji
Munch lea fascineren, imatahttán ja hárbmadan ollu olbmuid, ja dan son dahká ain dál – miehtá máilmmi. Gonagas čujuhii muhtun vejola čilgehusaide mat sáhttet čuvget manne nie lea:
- Son soaitá nu eatnagiid mis olahit danin go mii dovdát ieamet dain olmmola dovdduin maid son čájeha. Ballu ja ráhkisvuohta, lossamiella ja gáđavuohta leat dakkár dovddut maid juohkeha mis lea addan dovdat eallimis eanet dahje unnit. Mii sáhttit vásihit makkár dovdu lea huiki olbmos, makkár dovddut leat sus gii jaskes vártnuhis dilis čohkká buohcci máná seaŋgaguoras, ja sáhttit maid vásihit ieamet oassin eallima dánssas. Munch geavahii ieas eallinvásáhusaid, muhto som nagodii govain daid ovdanbuktit dan láhkái ahte dat čuhcet min dovdduid čieŋalvuhtii. Ivnniiguin son ovdanbuktá min čuvges ja sevdnjes beliid.
Viiddis ávvudoalut
Ávvudeapmi Munch 150 sisttisdoallá earet eará ollu čájáhusaid, girjealmmuhemiid, govvačájáhusaid ja musihkkadahkosiid ovdanbuktima. Eanas oassi doaluin lágiduvvojit Norggas, muhto olbmot sáhttet gal maid vásihit Muncha New Yorkas, Zurichas ja Stockholmmas. Ávvudoalut loahpahuvvojit dáiddára addanbeaivvi juovlamánu 12.beaivvi. Čájáhussii leat ráhkaduvvon sierra neahttasiiddut, gos gávdná dieđuid daid ieguđetlágan lágidemiid birra mat galget leat.
Ođđaáigása čalbmi
2012 lei maid stuora Munch-jahki, danin go badjel miljon olbmo leat geahččan čájáhusa Det moderne øyet (Ođđaáigása čalbmi) Pariissas, Frankfurtas ja Londonis, ovdal go dat bođii «ruoktot» Norgii ja Munch-museai fas čakčat. Dronnet Sonja lei čájáhusa suodjaleaddji, ja son lei maid ovdačájáhusas Pariissas ja maiddái rahpančájáhusain Londonis ja Oslos. Ruvdnaprinseassa Mette-Marit rabai čájáhusa dalle go dat lei Frankfurtas – dat lei čájáhus mii gesii eanet olbmuid go makkárge eará čájáhus lea dahkan Schirn Kunsthallas.
Lea ráhkaduvvon sierra neahttasiidu gos leat gehččiid ieaset čájáhusgovat ja vásáhusat. Fina geahččamin Det moderne øyet, čuovo čujuheaddji dás olgebealde.