Gonagas Harald Amazonasis
Mannan vahkus ollauvai Majestehta Gonagas Haralda dolo niehku. Son beasai orrut njeallje beaivvi ovttas yanomami-indiánaiguin Brasiilla suhkkes arvevuovddis.
Gonagas lei guossin Demini gilis, mii lea yanomami-indiánaid ássanbáiki Amazonasis, lahka Venezuela riikkaráji. Yanomami-indiánaid oaivámu ja ovddasteaddji, Daví Kopenawa ja giláa dálkkasolmmái, Lorival vuostáiválddiiga váimmolaččat Gonagas Haralda ieaset giláis. Lei Arvevuovdefoanda mii lei bovden Gonagasa dán mátkái.
Heaŋgaoađđensadji
Olles Demini gilá lea stuora máilmmi, jorba viessu mas lea rabas sadji gasku. Buot gili 120 ássi orrut dien viesus, ja sii ođđet heaŋgaoađđensajiin mat leat čadnojuvvon robevuollái. Smávva dolaat doalahit lieggasa ija miehtá. Dien viesus oaččui maiddái Gonagas Harald heaŋgaoađđensaji mas galggai oađđit dan áiggi go lei doppe guossin.
Cuoŋománu 22.beaivvi rájes gitta cuoŋománu 25.beaivái lei Gonagas yanomami-indiánaid guossin, ja beasai ovddola lági mielde oahpásnuvvat sin kultuvrii ja eallinvuohkái. Indiánat ellet bivdduin ja guolástemiin, ja sii viet maid birgejumi vuovddis ja gilvet maid attuid gilvvagárddiin. Gonagas Harald boradii singuin searválaga sin árbevirola borramuaid. Sutnje guossohedje sihke vildaspiinnebierggu ja vildakalkunbierggu, ja maiddái palbmaattuid mat doppe vuvddiin addet ja ruohtasattut maid iea gilvet ieaset gilvvagárddiin.
Bivdiid fárus arvevuovddis
Gonagas beasai čuovvut gili buoremus bivdiid mielde arvevuovdái bivdui. Bivdit čájehedje movt sii áđestallet daid elliid jienaid maid leat bivdimin.
– Lei oalle ovddola gullat movt sii áđestallet buotlágan elliid mat doppe leat, ja nu giktalit daid ieaset guvlui – sihke jaguaraid, ábegáhtuid ja papegøyaid, muitalii Gonagas Harald.
Sii bivdet njuolain ja dávggiin, ja leat hui skuhttárat. Njuollanjuni vuidet mirkkuin maid ráhkadit muhtun lágan muora bárkkus.
Gonagas beasai maid fitnat geahččamin gilvvagárddi gos yanomami-indiánat gilvet ja addadit sihke ruohtasattuid, banánaid, addosiid, urtasiid, duhppáha ja ollu eará ávkkála rásiid maid geavahit ollu diŋggaide ávkin, sihke guollemirkon ja parfyman ja maiddai dálkkasin.
Dolo niehku
Dalle go WWF-Norge vuođđuduvvui, 1970:s (namma lei Verdens Villmarksfond) de lei dalá Ruvdnaprinsa Harald dan organisauvnna presideantan. Ja juo dan rájes lea Gonagas guhká sávvan beassat fitnat arvevuovddis:
– Dá lea dolo niehku mii mus leama juo dan rájes go ledjen Máilmmi luonddufoanddas. Dál de lei buorre vejolavuohta niegu ollauhttit, ja nu mun vulgen, logai Gonagas Harald.
Gonagasas lei dulka guhte veahkehii su gulahallat indiánaiguin, ja sihke smávvat ja stuorrát čoahkkanedje geahččat go Gonagas čájehii govaid ieas govvaalbumas. Gonagas lei váldán melde govvaalbuma mas ledje Gonagasbearraa historjja govat Gonagas Haakona beivviid rájes gitta otnáii.Indiánat liikojedje hui bures oaidnit ja gullat maid Gonagas muitalii, ja son attii sidjiide govvaalbuma skeaŋkan.
Ovdal go Gonagas vulggii, de son čiŋahuvvui ara-papegøya dolggiiguin – dat lea earenoamá gudnijahttinvuohki. Dolgečiŋat čadnojuvvojit giehtamáddaga birra, ja dan geavahit gili dievddut earenoamá dilálavuođain.
– Mu mielas lei diet earenoamá mátki – hui ovddola, čoahkkáigeassá Gonagas Harald.
Dramáhtala historjá
Yanomami-indiánat leat stuorámus ja eanemus dovddus indiánajoavku Amazonasis, ja sii ellet oalle muddui ain seammaládje go sin máttut elle. Loahpageahčen 80-logu levve sin guovlluide duháhiid mielde golleroggit, ja guovtti jagis jámii 15 proseantta indiána álbmogis buozanvuođain ja veahkaválddálavuođa geail. Sii rahče guhká, ja viimmat ge oo Yanomami-indiánat alcceseaset guovllu 1992:s. Sin soađi dorjo internauvnnalaččat, earet eará Arvevuovdefoanda.
Arvevuovdefoandda beaivvála jođiheaddji, Dag Hareide, lei Gonagasa mielde dán mátkkis.
– Majestehta lei hui duhtava go oinnii Norgga doarjagiid bohtosiid, lohká Hareide. – Yanomamiálbmot lei maid čeavlái ja ilus go besse sávvat Norgga gonagassii buresboahtima. Lea vuostta geardi go stáhtaoaivámu oppalohkái fitná yanomamieatnamis.